تکثیر و پرورش افعی لطیفی و زنجانی

عنوان طرح:

تکثیر در اسارت و پرورش افعی لطیفی  و افعی زنجانی ، راهکاری برای تامین سم مورد نیاز کشور و  تقویت جمعیتهای طبیعی کاهش یافته

مجری طرح:

 دکترمحمد کابلی

دانشیار گروه آموزشی مهندسی محیط زیست

 

تکثیر و نگهداری در اسارت در اسارت، کمک به انجام تولید مثل به روشهای متفاوت به منظور حفظ و بقای گونه های نادر و در معرض خطر است که توسط بشر با کنترل عوامل محیطی و به صورت محدود انجام میشود. اخیرا این تکنیک برای آن دسته از گونه های حیات وحش که تعداد افراد آن به سرعت در حال کاهش بوده و با خطر انقراض در آینده نزدیک روبرو هستند، کاربرد فراوان پیدا کرده است.

تکثیر در اسارت مارهای سمی از دو دیدگاه حفاظتی و اقتصادی قابل بررسی است. از دیدگاه حفاظتی، مارها موجودات سودمندی برای محیط زیست هستند. مارها کنترل کننده جوندگان و حتی بسیاری از آفات هستند. از دیدگاه اقتصادی، می توان به استخراج سم در موسسات سرم سازی جهت تولید سرم ضد مارگزیدگی، تولید انواع داروهای ضد انعقاد و نابود کننده سلولهای سرطانی، استفاده تجاری از پوست و روغن آنها و برپایی نمایشگاه ها و موزه های تاریخ طبیعی جهت جلب عموم همراه با بالا بردن دانش و سطح آگاهی مردم در امر شناخت و حفاظت گونه ها اشاره نمود.

مهمترین عامل تهدید کنونی برای این افعی  با ارزش را می توان صید غیر قانونی، بی رویه و بدون کنترل آن توسط مارگیران برای فروش به موسسه سرم سازی رازی کرج معرفی نمود به نحوی که امروزه به ندرت میتوان افراد این گونه  و سایر مارهای سمی کشور را در زیستگاه های طبیعی خود مشاهده نمود.

 

اهداف:

- ارایه الگویی عملی جهت تکثیر و پرورش مارهای سمی در اسارت برای موسسات تولید آنتی ونوم و شرکتهای داروسازی

- ارایه الگویی عملی برای تکثیر و پرورش مارهای سمی در اسارت برای سازمان حفاظت محیط زیست به منظور تقویت جمعیت های طبیعی یا احیاء جمعیت های نابود شده در زیستگاه های طبیعی

- اثبات کیفیت سم افعیها در دفعات متناوب سم گیری

- اثبات یکسان بودن کیفیت سم نوزادان پرورشی در مقایسه با افعی های وحشی 

- اثبات یکسان بودن کیفیت سم افعیهای پرورشی در مقایسه با افعی های وحشی 

 

روش کار:

- تعداد 13 حلقه افعی لطیفی وحشی از دره لار به علاوه 5 نوزاد به دنیا آمده در آزمایشگاه

- شستشو با محلول و قرنطینه به مدت 30 روز

- تعیین جنسیت با آزمایش کلوآک

- طراحی ویواریومهایی شیشه ای به ابعاد50 ×60 ×120 با تهویه مناسب هوا، بستر استریل، نور و حرارت منظم، مکان شرب و تامین رطوبت و مکان استراحت و پناه

- تغذیه با موشهای سوری آزمایشگاهی

- خواباندن مارها در پاییز 

- بیدار کردن مارها در بهار 

- تغذیه اولیه و پوست اندازی ماده ها

- شروع تولیدمثل با نماشیات جنسی

- تغذیه ماده های باردار

- زایمان ماده ها

- طراحی محفظه نگهداری نوزادان

- تغذیه نوزادان

- آزمون گرادیان، تست، تکنیک ژل دیفیوژن و وسترن بلاتینگ

- طول دوره مطالعه: سال 1389 لغایت 1391

 

نتایج:

- اهمیت بازسازی شرایط فیزیکی زیستگاههای طبیعی هر گونه در شرایط آزمایشگاه به منظور ایجاد رفاه و جلوگیری از بروز استرس در مولدین

- استریل نمودن منظم محیط نگهداری به منظور جلوگیری از رشد قارچها و انگلها و شیوع بیماریها

- در وعده های غذایی منظم همراه با ویتامینه نمودن

- اهمیت بسیار بالای دوره خواب زمستانی برای آمادگی فیزیولوژیک والدین جهت تولید مثل در بهار

- تکرار منظم تیمارها و مراقبتهای پزشکی

- یکسان بودن کیفیت سم در دفعات متناوب سم گیری (هر 45 روز)

- یکسان بودن کیفیت سم بین افعیهای پرورشی و آزاد

- یکسان بودن کیفیت سم بین نوزادان و بالغ ها

- یکسان بودن واکنش سم همه گروهها به آنتی ونوم