نشست علمی گرد و غبار،چالش ها و راهکارها

همزمان با 27 خرداد روز جهانی بیایانزدایی نشست علمی گرد و غبار چالش ها و راهکار ها با حضور کارشناسان داخلی و بین المللی در پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران برگزار شد. دکتر غلامرضا زهتابیان معاون پژوهش و فناوری پردیس و دبیر نشست علمی گرد و غبار چالش ها و راهکار ها، با ابراز خرسندی از حضور متخصصین و کارشناسان حوزه بیابان زدایی، ابراز امیدواری کردند که با همت متخصصین و فعالان این عرصه، مانع توسعه بیابان و کاهش اثرات آن در کشورهای درگیر این پدیده باشیم.

دراین نشست علمی دکتر رحیمیان معاون پژوهشی دانشگاه تهران گفت: امروز پدیده گرد و غبار یکی از مهمترین چالش های جهانی به ویژه در منطقه غرب آسیا و شمال آفریقا است.
محمد رحیمیان افزود: گرد و غبار به شدت کشورهای واقع در کمربند شمالی بیابان از جمله ایران، عراق، سوریه، لبنان، افغانستان و... را تحت تاثیر زیان بار خود قرار داده و به شکل یک معضل با تبعات فراوان در ابعاد انسانی و محیط زیستی سیمای خود را نمایان کرده است.
وی علل بروز این پدیده را به دو صورت مستقیم و غیر مستقیم انسانی دانست که بهره برداری های نامناسب از سرزمین و منابع حیاتی آب و خاک، کاهش سطح حکمرانی ناشی از وقوع اختلافات و جنگ های داخلی، تخریب جنگل ها وبهره برداری بیش از حد از مراتع را از علل بروز این پدیده برشمرد.
رحیمیان گفت: تغییر وسیع کاربری اراضی، کنترل بی برنامه و بدون رعایت حداقل نیازهای زیست محیطی در رهاسازی منابع آب کنترل شده توسط کشورهای بالادست و همسایه و حتی در یک سرزمین واحد سیاسی از جمله عواملی است که در بسط پدیده گرد و غبار نقش آفرینی می کند.
وی ادامه داد: این پدیده و همزمانی آن با سایر بحران های اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی در غرب آسیا، دامنه اثرات نامطلوب آن را دوچندان کرده است.
معاون پژوهشی دانشگاه تهران تصریح کرد: پدیده گرد و غبار از معضلات چند وجهی است که مقابله با آن نیاز به هم افزایی در عرصه های مختلف علوم و مهندسی دارد.
وی اضافه کرد: البته از منظری دیگر می تواند فرصتی برای هم افزایی و همکاری منطقه ای و ملی باشد و زمینه همکاری های زیست محیطی را به وجود بیاورد.
رحیمیان افزود: تهدید سلامت انسان از آثار خطرناک پدیده گرد وغبار بوده که محدود به دامنه های جغرافیایی و سیاسی نبوده و فراگیری قابل توجهی دارد.
رائو ماتا نماینده موقت فائو درایران هم در این نشست با بیان اینکه تخریب خاک درجهان قابل جبران نیست، گفت: بر همین اساس پروژه های مشترکی درایران و سایر نقاط جهان به اجرا درآمده است.
رائو ماتا در این نشست علمی افزود: «پروژه احیای اراضی جنگلی و تخریب یافته» (RFLDL) در مناطق خشک و نیمه خشک استان‌های کرمان و خراسان جنوبی یکی ازمهمترین برنامه های مشترک دراین حوزه است که با حمایت سازمان تسهیلات جهانی محیط‌ زیست اجرا می‌شود
وی اظهار داشت: در فرآیند اجرای پروژه احیای اراضی جنگلی و تخریب شده ، ظرفیت‌های جوامع محلی به منظور تحقق مدیریت پایدار اراضی جنگلی و برای حفاظت از جنگل‌ها، اراضی فرسوده و دیگر منابع طبیعی و نیز ارتقاء معیشت‌های جایگزین، تقویت می‌شود.
ماتا گفت: این پروژه ها در تطابق با سیاست‌گذاری‌های ملی در زمینه مقابله با بیابان‌زایی، حفاظت از تنوع زیستی و کاهش آثار منفی تغییرات آب و هوایی به اجرا درآمده است.
وی افزود: در چارچوب برنامه یکپارچه مدیریت پایدار منابع آبی حوضه دریاچه ارومیه، فائو نیز حمایت های لازم برای احیای دریاچه و اکوسیستم جانبی دارد.

ماتا ادامه داد: افزون بر این، دو پروژه منطقه‌ای فائو در بخش کمبود آب و مبارزه با خشکسالی در ایران استمرار دارد.
وی اضافه کرد: فائو همچنین در تلاش است تا از طریق دومین پروژه منطقه‌ای با عنوان «حمایت از پلت‌فرم همکاری منطقه‌ای در برنامه ابتکار کمبود آب» ظرفیت‌های منطقه‌ای و تبادل اطلاعاتُ بین کشورهای منطقه را افزایش داده و چارچوبی برای افزایش بهره‌وری آب ارائه کند.

نماینده موقت فائو درایران بیان داشت: فائو درمسیر پیش رو در نظر دارد در چارچوب برنامه کاری‌اش و به گونه‌ای فعال، تخصص فنی و تجربیات جهانی خود را دوشادوش سایرکارگزاری‌های ملل متحد و شرکای دیگر در اختیار جمهوری اسلامی ایران قرار دهد.


**طرح سد سبز الگویی مناسب برای بیابانزدایی در جهان است

سفیر جمهوری دموکراتیک خلق الجزایر درایران نیز با بیان اینکه کشورش در امر بیابانزدایی پیشرو است ، گفت: طرح موفق سد سبز الجزایر الگویی مناسب برای بیابانزدایی در ایران و جهان است.

عبدالمنعم الاحریز افزود: میزبانی نشست منطقه ای بررسی موضوعات کلیدی کنوانسیون مقابله با بیابانزایی در سال 2011، ارایه ششمین گزارش ملی اجرای کنوانسیون سازمان ملل برای مقابله با بیابانزایی در سال 2016 توسط الجزایر از جمله دلایل این موفقیت است

وی با بیان اینکه جنوب الجزایر نیز با مشکل ریزگردها مواجه است، اظهار داشت: بیش از 87 درصد مساحت الجزایر با وسعتی تقریبا برابر با 2 میلیون کیلومتر مربع یا به عبارتی 200 میلیون هکتار را منطقه صحرا تشکیل می دهد که در جنوب این کشور واقع شده است

الاحریز افزود: در این بخش از کشور سالانه شاهد جابه جایی بین 60 تا 200 میلیون تن گرد و خاک و مقدار 10 تا 20 میلیون تن ماسه توسط باد هستیم

وی بیان داشت: پدیده بیابانزایی در الجزایر، بیشتر در استپ های مناطق خشک و نیمه خشک فلات ها که حدود 84 درصد از مساحت کل کشور را در برمی گیرد، اتفاق می افتد

سفیر الجزایر در ایران اضافه کرد: این مناطق که از وسعتی بالغ بر 32 میلیون هکتار برخوردار هستند جمعیتی بیش از 4 میلیون نفر را در خود جای داده اند و همواره جزء مناطق قابل توجه در امر پرورش گوسفند با ظرفیتی حدود 18 میلیون راس بوده اند

وی با تشریح آسیب های بیابانزایی در الجزایر گفت: بیش از40 سال است که الجزایر با رویکردی جامع مبتنی بر مشارکت بخش های مختلف به مقابله با بیابانزایی پرداخته است

الاحریز خاطرنشان کرد : برهمین اساس الجزایر برای مقابله با پدیده بیابانزایی از ابتدای دهه 70 میلادی طی اقداماتی جسورانه و بی سابقه به اجرای پروژه کلان 'سد سبز' مبادرت ورزیده است

وی بیان داشت: این پروژه مرزهای غربی و شرقی الجزایر را با مسافتی بیش از1500 کیلومتر و میانگین عرض 20 کیلومتر به هم متصل می کند

این جنگل کاری که بازدهی آن در نقاط مختلف از 50 تا 100 درصد متغییر است، مساحتی بیش از 3 میلیون هکتار را تحت پوشش قرار می دهد

از اهداف این کمربند سبز می توان به تقویت و محافظت از خاک، حفظ سفره های آبی، بهره برداری معقول از آب ها و مقابله با پیش روی بیابان اشاره کرد

وی گفت: البته تا کنون تدابیر دیگری نیز به منظور مقابله با پیشروی بیابان در قالب 'اقدام ملی مقابله با بیانان زایی' در نظر گرفته شده است

سفیر الجزایر در ایران یادآور شد: دخیل کردن آحاد مردم درتمام سطوح و آگاه سازی گسترده در زمینه خطرات پدیده بیابان زایی، جنگل کاری، مقابله با تخریب جنگل ها و حفاظت از گونه های زیستی از جمله تدابیری هستند که هر شهروند به شرکت در آن دعوت شده است

وی اضافه کرد: توسعه اجتماعی اقتصادی و فرهنگی فلات های مرتفع به منظور استقرار جمعیت های محلی از طریق جذب سرمایه عمومی، تقویت ظرفیت های اقلیمی و آب و هوایی، آبی و ملی ضروری است
سفیر الجزایر بیان داشت: به کمک سامانه هشدار خشکسالی و توسعه بخش کشاورزی دامپروری از طریق توانمندسازی اراضی با جذب سرمایه خصوصی از دیگر محورهای این برنامه است
وی تصریح کرد: الجزایر در زمینه برنامه های محلی مقابله با بیابان زایی به اجرای 12 هزار پروژه در چارچوب برنامه 5 ساله (2014-2010) پرداخته است

الاحریز افزود: این برنامه ها با هدف تقویت و توسعه 'سد سبز'، ترویج بهره برداری معقول از مراتع و نیز آگاه سازی مسئولین محلی و شهروندان برای تعهدی پایدار در مقابله با بیابانزایی، تدوین شده است
وی بیان داشت: این اقدام ملی در اجرای دستور کار 10 ساله (2018-2008) کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مقابله با بیابان زایی (UNCCD) تهیه شده است

شایان ذکر است که در این نشست یکروزه علمی، مسئله گرد و غبار، چالش ها و راهکارهای مقابله با بیابانزایی و پدیده گرد وخاک در ایران و جهان توسط کارشناسان داخلی و خارجی مورد بررسی قرار گرفت