بانک ژن

بانک ژن

تاریخچه بانک ژن
تاریخچه کلکسیون حبوبات و غلات گروه زراعت و اصلاح و نباتات با تاریخچه مدرسه فلاحت همگام است، مرحوم احمد حسین خان عدل (متولد ۱۲۷۷ و فوت ۱۳۴۱ ش) شش سال پس از بازگشت به ایران، و کمی بعد از آغاز تدریس درس گیاه شناسی در سال ۱۳۰۸ عهده دار مسئولیت مزارع نمونه مدرسه عالی فلاحت و ریاست مدرسه و اداره امور فلاحتی در اداره کل فلاحت گردید. وی در این سال ها اقدام به جمع آوری ارقام و واریته های بومی گندم در سراسر کشور کرد. در آن سال ها مدرسه دارای سه نوع مزرعه شامل مزارع امتحانی (جنوب پردیس- گروه ماشین ها - و باغ فردوس فعلی)، مزارع نمونه و مزارع اصلاح نباتات بوده است که همگی آنها در محوطه فعلی پردیس قرار داشته است. جمع آوری ارقام بومی گندم از سالهای ۱۳۰۲ به بعد آغاز شده و تا سالهای بعد از آن (۱۳۰۷) ادامه یافته است. هم اکنون پلانش های موجود در بانک ژن مربوط به سال های ۱۳۰۶ تا ۱۳۴۱ است و موید این مطلب است. با ورود مهندس منصور عطائی و از سال ۱۳۱۵ به همت منصورعطایی (متولد ۱۲۸۳ و فوت ۱۳۶۳ ش) کار بخش غلات سرعت بیشتری گرفته و ادامه یافته است. البته متاسفانه طی سال های ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۰ بخش عمده کار ها زیر نظر مستشاران خارجی و به ویژه آمریکایی ها انجام می شده و منابع ژنتیکی کشور عزیز ایران به خارج ارسال می شده است! مهندس عطائی درجمع آوری نژادهای بومی گندم و اصلاح آنها بسیارکوشید، دراثرتحقیقات آزمایشگاهی وصحرایی طولانی سرانجام دو ورایته گندم مناسب با آب و هوای ایران و باکیفیت مطلوب برای کشور به نام گندم عطائی وگندم شاه پسند به دست آورد. مهندس عطائی درطول دوره خدمت دانشگاهی با عنوان، "مرد صحرا" و "استاد خستگی ناپذیر" شناخته شد. وی که استاد و نیز مدیر گروه آگرونومی (زراعت و اصلاح نباتات) بود به کمک همکاران خود و به صورت سازمان یافته و با برنامه ریزی دقیق اقدام به جمع آوری ارقام بومی و ثبت مشخصات ژنوتیپ گندم های ایران نمود. آنان کل اطلاعات ارقام بومی گندم کشور را در ده استان طبقه بندی و تمام ارقام تحت کشت هر استان را در روی برگه های به نام پلانش با ذکر مشخصات بتانیکی و فراوانی درصد تقریبی سطح زیر کشت معرفی نموده و بر اساس شماره پلانش، نمونه بذر هر رقم را در کلکسیون ذخیره کرده است. مهندس عطایی و همکاران طی ۳۲ (از سال ۱۳۱۵ تا ۱۳۴۷ سال موفق به جمع آوری بیش از ۱۵ هزار نمونه گندم در کشور شد و اولین رقم اصلاحی خود بنام شاه پسند را در سال ۱۳۲۱ شمسی معرفی نمود. طرح اصلاح و توسعه کشت حبوبات نیز در سال ۱۳۴۳ شمسی در نتیجه قردادی که بین دانشکده کشاورزی کرج و هیات عمران بین المللی امریکا با همکاری وزارت کشاورزی ایران جهت افزایش محصول و عملکرد حبوبات از ارقام مرغوب و طرق زراعی بهتر و کنترل آفات و امراض صورت پذیرفت.