پیوند های مفید
مراکز جهانی و ایرانی دخیل در امور مربوط به بانک ژن
1. فائو (FAO)
سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد Food And Agriculture Organization Of The United Nations
از سازمان‌های بین‌المللی است که در زمینه توسعه کشاورزی فعالیت دارد. این سازمان در سال ۱۹۴۵ توسط ۴۴ کشور عضو سازمان ملل متحد و پس از جنگ جهانی دوم تأسیس شد. این سازمان مدعی است، از مرکز فائو و از طریق شبکه جهانی، بالغ بر حدود نود اداره برای گسترش و مدرنیزه کردن کشاورزی، جنگل‌داری، شیلات و تأمین غذای مناسب برای همگان، به کشورهای در حال توسعه کمک می‌کند! مقر این سازمان در شهر رم ایتالیا واقع شده است. طبق گزارش سازمان ملل ایران از سال 1332 عضو این سازمان است. پس از نبرد هفتم اکتبرو اتفاقات پس از آن، برخی حقایق پنهان از وابستگی و تحت نفوذ بودن بسیاری از مراکز بین المللی به برخی کشورهای استعمارگر و محافل صهیونیستی آشکار شده است.
2. سی‌جی‌آر CGIAR
سی‌جی‌آر CGIAR که پیش‌تر گروه مشورتی تحقیقات بین‌المللی کشاورزی نام داشت یک همکاری جهانی است که سازمان‌های بین‌المللی فعال در زمینه تحقیقات امنیت غذایی را گرد هم می‌آورد. ادعا می شود که هدف تحقیقات سی‌جی‌آر، کاهش فقر روستایی، افزایش امنیت غذایی، بهبود سلامت و تغذیه انسان، و مدیریت پایدار منابع طبیعی است.
تحقیقات سی‌جی‌آر در ۱۵ مرکز انجام میشود که با شرکایی از مؤسسات تحقیقاتی ملی و منطقه‌ای، سازمان‌های جامعه مدنی، دانشگاه‌ها، سازمان‌های توسعه و بخش خصوصی همکاری دارند. این مراکز تحقیقاتی، در سراسر جهان پراکنده‌اند و بیشتر آن‌ها در کشورهای جنوب جهانی و مراکز واویلوف تنوع ژنتیکی محصولات کشاورزی واقع شده‌اند. سی‌جی‌آر دارای بیش از ۹۰۰۰ نفر پرسنل در ۸۹ کشور جهان است.
3. مرکز بین‌المللی اصلاح ذرت و گندم در مکزیک (CIMMYT):
این نام با مخفف اسپانیایی خود CIMMYT شناخته میشود. این نام برگرفته از عبارت اسپانیولی (Centro Internacional de Mejoramiento de Maíz y Trigo) به عنوان یک سازمان غیرانتفاعی پژوهش و توسعه است که به منظور ارتقاء امنیت غذایی، به توسعه ارقام بهبود یافته گندم و ذرت می‌پردازد و روش‌های نوآورانه کشاورزی را برای افزایش تولید، پیشگیری از بیماری‌های محصولات و بهبود معیشت کشاورزان خرد ارائه می‌دهد. CIMMYT یکی از ۱۵ مرکز CGIAR است. این مرکز International Maize and Wheat Improvement Center به خاطر داشتن بزرگ‌ترین بانک ژن ذرت و گندم جهان در مقر خود در مکزیک شناخته شده است. در این مرکز نمونه های واریته های بومی کشورهای عضو در طی حداقل 60 سال گذشته جمع آوری و نگهداری می شود. حتی ممکن است دیگر این نمونه های ارقام محلی و بومی در کشورهای مبداء از بین رفته باشند. کلیه ی نمونه گندم‌های بومی بانک ژن گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه تهران در این مرکز وجود دارد.
4. مرکز بین المللی پژوهش کشاورزی در مناطق خشک ICARDA
(International Center for Agricultural Research in the Dry Areas(ICARDA)
مرکز بین المللی پژوهش کشاورزی در مناطق خشک، که در آوریل 1972 شروع به کار کرد، زمانی که کمیته مشورتی فنی CGIAR علاقه‌مندی خود را به تحقیقات کشاورزی در خاور نزدیک و شمال آفریقا ابراز کرد. کمیته مشورتی فنی منطقه ای نیمه خشک از نظر بارش زمستانی را به‌عنوان یک زیست‌بوم مهم با محصولات خاص و چالش‌های کشاورزی قابل توجه شناسایی کرد که در آن زمان به‌طور کافی توسط هیچ‌یک از مراکز بین‌المللی تحقیقات کشاورزی مورد توجه قرار نگرفته بود و توصیه شد که یک مرکز جدید تحقیقات کشاورزی برای رسیدگی به مسائل کشاورزی منطقه تأسیس شود. ستاد آن در بیروت و مرکز آن در حلب سوریه قرار داشت، گفته شده است شبیه به کاری که آمریکایی ها در بغداد با بانک ژن عراق کردند، داعش نیز در سال 1395 شمسی این مرکز را ویران و ذخایر آن را به یکی از کشورهای همسایه منتقل کرده است!. کشورهای مصر، اتیوپی، هندوستان، اردن، لبنان، عمان، مراکش، پاکستان، شهر جنین کرانه شرقی فلسطین، سودان، سوریه، تونس و ترکیه عضو این مرکز هستند. گفته شده است نمونه های نخود بانک ژن دانشگاه نیز در این مرکز وجود دارد!
5. بانک ژن سوالبارد (معروف به بانک ژن بذر قیامت)
صندوق جهانی تنوع محصولات کشاورزی، که به طور رسمی با نام صندوق جهانی تنوع محصولات کشاورزی شناخته میشود، یک سازمان بین‌المللی غیرانتفاعی است که دفتر مرکزی آن در بُن، آلمان قرار دارد. مأموریت این سازمان حفظ و فراهم آوردن تنوع محصولات کشاورزی جهان برای امنیت غذایی است. این صندوق که در سال ۲۰۰۴ تأسیس شده و ادعا می کند که تنها سازمانی است که مأموریت منحصر به فرد آن حفاظت از تنوع محصولات کشاورزی جهان برای امنیت غذایی آینده می‌باشد! البته تاکنون برای حفظ منافع قدرت های جهانی بوده است نه کشورهای فقیر!
این مرکزاز طریق یک صندوق وقف برای تنوع محصولات کشاورزی، صندوق جهانی تنوع محصولات کشاورزی، حمایت مالی از بانک‌های ژن بین‌المللی و ملی کلیدی را که مجموعه‌هایی از تنوع محصولات غذایی را در چارچوب معاهده بین‌المللی منابع ژنتیکی گیاهان برای غذا و کشاورزی ارائه می‌دهند، فراهم می‌کند. این سازمان همچنین مدعی است: ابزارها و پشتیبانی لازم برای مدیریت مؤثر بانک‌های ژن را ارائه می‌دهد! هماهنگی بین مؤسسات حفاظتی را تسهیل می‌کند و پشتیبان‌گیری نهایی بذرهای محصولات کشاورزی را در خزانه جهانی بذر سووالبارد سازماندهی می‌نماید. این مرکز در اراضی منجمد سرزمین های شمالی اروپا در میان تونل هایی یخی قرار دارد و از سرمای طبیعی استفاده می کند، همچنین این مرکز به شدت حفاظت شده و امنیتی است. گفته شده است که این مرکز به بانک ژن بذر قیامت معروف است.
6. موسسه بین المللی تحقیقات برنج International Rice Research Institute(IRRI)
یک مرکز تحقیقاتی و آموزشی مستقل و غیرانتفاعی کشاورزی است. اولین شبکة جهانی شامل 16 مرکز تحقیقاتی غیرانتفاعی کشاورزی، جنگل داری و شیلات است که به وسیله گروه مشاورین تحقیقات بین المللی کشاورزی CGIAR حمایت میشود. برنامه تحقیقات این مرکز بر روی چهار محور اصلی شامل اکوسیستم های برنج آبی، کشت دیم در زمین‌های پست، مرتفع و شیب‌دار متمرکز شده است.. رسالت این مرکز افزایش تولید مواد غذایی حاصل از سیستم‌های مختلف کشت برنج با در نظر گرفتن جنبه‌های حفاظت از محیط زیست و منابع پایدار است. بیشترین تحقیقات این مرکز با همکاری مؤسسات ملی تحقیق و توسعه کشاورزی، کشاورزان و دیگر سازمان ها انجام می‌گیرد. این مرکز در سال 1960 میلادی توسط فورد و راکفلر و با همکاری دولت فیلیپین تأسیس شد. فعالیت‌های تحقیقاتی مرکز فوق در سال 1963 آغاز گردید. مرکز تحقیقات IRRI مجهز به آزمایشگاه ها و امکانات آموزشی و یک مزرعه آموزشی به وسعت 252 هکتار واقع در مجتمع دانشگاهی لوسباریوس فیلیپین، در 60 کیلومتری جنوب مانیل است. یکی از اهداف این مرکز کمک به کشاورزان کشور های درحال توسعه برای دستیابی به محصول برنج بیشتر در مزارع محدود، کم آب و با استفاده کمتر از نیروی انسانی است. باتوجه به استفاده کمتر از مواد شیمیایی، خطری متوجه محیط زیست نمی‌گردد. مهم‌ترین هدف تحقیقاتی IRRI توسعه تکنولوژی در جهت کاهش وابستگی کشاورزان به سموم حشره‌کش یا سایر موادی است که به منظور مبارزه شیمیایی استفاده می‌شوند .در ایران مرکز تحقیقات برنج در رشت و آمل مشغول فعالیت است.
7. موسسه بین‌المللی تحقیقات محصولات کشاورزی برای مناطق نیمه‌خشک استوایی
International Crops Research Institute for the Semi-Arid Tropics (ICRISAT)
این مرکز که (ICRISAT) خوانده میشود یک سازمان بین‌المللی است که به انجام تحقیقات کشاورزی برای توسعه روستایی می‌پردازد. دفتر مرکزی این موسسه در پاتانچرو، حیدرآباد، تلانگانا، هند قرار دارد و دارای چندین مرکز منطقه‌ای (باماکو در مالی، نایروبی در کنیا) و ایستگاه‌های تحقیقاتی (نیامی در نیجر، کانو در نیجریه، لیلونگوه در مالاوی، آدیس آبابا در اتیوپی، بولاوایو در زیمبابوه) است. این موسسه در سال ۱۹۷۲ توسط معاهده‌ای از سازمان‌ها که توسط بنیادهای فورد و راکفلر تشکیل شده بود، تأسیس شد. منشور آن توسط فائو و برنامه توسعه سازمان ملل متحد امضا شده است. از زمان تأسیس، کشور میزبان هند وضعیت ویژه‌ای به ICRISAT به عنوان سازمانی از سازمان ملل که در قلمرو هند فعالیت می‌کند اعطا کرده است که این موسسه را واجد شرایط بهره‌مندی از مصونیت‌ها و امتیازات مالیاتی خاص می‌سازد! این مرکز توسط یک مدیرکل تمام‌وقت اداره میشود که تحت هدایت کلی هیئت مدیره بین‌المللی فعالیت می‌کند.
8. مرکز بین المللی کشاورزی گرمسیری (CIAT) (بانک ژن جهانی)
International Center for Tropical Agriculture (CIAT)
سازمان کشاورزی گرمسیری یک سازمان بین‌المللی تحقیق و توسعه است که علی الظاهر به کاهش فقر و گرسنگی و حفاظت از منابع طبیعی در کشورهای در حال توسعه اختصاص دارد. این سازمان در پالمیرا، کلمبیا مستقر است و بیش از ۳۰۰ دانشمند در آن مشغول به کار هستند، این مرکز یکی از 15 مرکز تحقیقات کشاورزی CGIAR است که در سال 2019 با Biodiversity Internationalادغام شد. برای ارائه راه‌حل‌های مبتنی بر پژوهش که از تنوع زیستی کشاورزی بهره‌برداری کند و سیستم‌های غذایی را به طور پایدار تغییر دهند تا زندگی مردم را به اصطلاح بهبود بخشند. CIATیکی از 11 بانک ژن CGIAR است با مجموعه‌ای شامل بیش از ۶6,۰۰۰ نمونه از سه محصول: لوبیا (۳۷,۰۰۰ نمونه) علوفه‌های گرمسیری (۲۳,۰۰۰ نمونه) و کاساوا (۶,۰۰۰ نمونه) از بیش از ۱۰۰ کشور ایجاد کرد.
نکته‌ی پایانی: متذکر می گردد خلاصه ی فوق بهیچ وجه به معنای تایید برخی سیاست های استعماری و مشکوک برخی از مراکز بین المللی مورد اشاره که اخیراً بیشتر آشکار شده است، نمی باشد!. مطالب ارائه شده صرفا به منظور آشنایی خوانندگان فرهیخته دانشگاهی و سایر محققان عزیز است و هر گونه قضاوت بر عهده ی خوانندگان عزیز می باشد. والسلام/ آذرماه 1404/