«طلای سبز» در حاشیه شهرها؛ ظرفیت مغفول پسماندهای چوبی برای توسعه پایدار/ سالانه ۱۰۰ هزار تن پسماند چوبی قابل بازیافت در کشور تولید می‌شود/ پسماندهای چوبی کرج در مسیر تبدیل شدن به الگوی ملی بازیافت، فرصتی برای اشتغال‌زایی، حفظ جنگل‌ها و تولید ثروت

به گزارش روابط عمومی دانشکدگان، دکتر حمید زارع حسین‌آبادی، مدیر گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، در نشست تخصصی هفته محیط زیست با تشریح ظرفیت‌های مغفول پسماندهای چوبی و بقایای گیاهی، بر ضرورت بهره‌گیری از این منابع در مسیر توسعه پایدار و کاهش فشار بر جنگل‌ها و منابع طبیعی تأکید کرد.

پسماندهای چوبی؛ ظرفیتی مغفول برای اقتصاد چرخشی

دکتر زارع حسین‌آبادی با اشاره به نقش دانشگاه‌ها در حل مسائل زیست‌محیطی اظهار کرد: اگرچه رشته علوم و صنایع چوب در نگاه نخست یک رشته صنعتی محسوب می‌شود، اما در عمل ارتباط تنگاتنگی با حفاظت از منابع طبیعی، مدیریت پسماند و توسعه پایدار دارد.

وی افزود: پسماندهای چوبی کرج ظرفیت تبدیل شدن به یک الگوی ملی در حوزه بازیافت و ارزش‌آفرینی را دارند و می‌توان از این ظرفیت برای توسعه اقتصاد چرخشی در کشور بهره گرفت.

سالانه هزاران تن بقایای گیاهی و کشاورزی از بین می‌رود

این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با اشاره به حجم بالای بقایای کشاورزی و ضایعات گیاهی در کشور گفت: سالانه حجم بسیار زیادی از پسماندهای کشاورزی و گیاهی در کشور تولید می‌شود که بخش قابل توجهی از آن یا سوزانده می‌شود یا بدون استفاده مناسب از بین می‌رود.

وی ادامه داد: در برخی موارد مانند بقایای نیشکر، پس از برداشت محصول بخشی از این پسماندها سوزانده می‌شود تا عملیات کشت بعدی تسهیل شود؛ هرچند درباره آثار این روش بر خاک و کشاورزی باید متخصصان آن حوزه اظهار نظر کنند.

دکتر زارع حسین‌آبادی تأکید کرد: از نگاه صنایع چوب و کاغذ، بسیاری از این بقایا می‌توانند به مواد اولیه ارزشمند برای تولید محصولات مختلف تبدیل شوند و به جای تبدیل شدن به پسماند، وارد چرخه تولید شوند.

گونه‌های مقاوم به خشکی؛ راهکاری برای تأمین پایدار مواد اولیه

وی به ظرفیت برخی گونه‌های گیاهی مقاوم به خشکی اشاره کرد و گفت: یکی از گونه‌هایی که می‌تواند در آینده نقش مهمی در تأمین مواد اولیه صنایع چوب و کاغذ داشته باشد، درخت استبرق است که در مناطق کم‌آب کشور قابلیت توسعه دارد.

این استاد دانشگاه افزود: این گونه گیاهی نیاز آبی بسیار اندکی دارد، شرایط سخت اقلیمی و شوری خاک را تحمل می‌کند و از بخش‌های مختلف آن می‌توان در صنایع مختلف از جمله صنایع چوب و کاغذ استفاده کرد.

وی تصریح کرد: با توجه به بحران کم‌آبی کشور، توسعه چنین گونه‌هایی می‌تواند بخشی از نیاز چوب کشور را بدون فشار بر جنگل‌ها و منابع طبیعی تأمین کند.

ظرفیت سواحل مکران و مناطق جنوبی برای توسعه زراعت چوب

دکتر زارع حسین‌آبادی با اشاره به مناطق مستعد توسعه این گونه‌ها گفت: این ظرفیت بیشتر در مناطق جنوبی کشور از جمله سواحل مکران، استان‌های سیستان و بلوچستان، هرمزگان و بخش‌هایی از خوزستان قابل استفاده است و شرایط اقلیمی استان البرز برای توسعه گسترده آن چندان مناسب نیست.

وی افزود: توسعه این گونه‌ها علاوه بر تأمین مواد اولیه صنایع چوب، می‌تواند در تثبیت خاک، کاهش روند بیابان‌زایی و استفاده بهینه از اراضی کم‌بازده نیز مؤثر باشد.

ضرورت توجه به بقایای حاصل از هرس درختان شهری

مدیر گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران با اشاره به ظرفیت‌های مغفول پسماندهای شهری اظهار کرد: یکی از منابع ارزشمند و کمتر مورد توجه، سرشاخه‌ها و بقایای حاصل از هرس درختان شهری است.

وی افزود: براساس برآوردهای انجام شده، سالانه بین یک هزار و ۵۰۰ تا دو هزار تن سرشاخه و بقایای هرس فضای سبز تنها در یک شهر تولید می‌شود که بخش عمده آن متأسفانه دفن یا دور ریخته می‌شود.

دکتر زارع حسین‌آبادی ادامه داد: این در حالی است که این مواد می‌توانند به عنوان ماده اولیه برای تولید فرآورده‌های چوبی، کمپوست، محصولات سلولزی و بسیاری از صنایع دیگر مورد استفاده قرار گیرند.

پسماندهای چوبی؛ طلای سبز فراموش‌شده

وی با تأکید بر ارزش اقتصادی ضایعات چوبی گفت: پسماندهای چوبی در واقع یک منبع ارزشمند و نوعی «طلای سبز» محسوب می‌شوند که تاکنون بهره‌برداری مناسبی از آنها صورت نگرفته است.

این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران خاطرنشان کرد: تنها در شهر کرج سالانه مقادیر زیادی پسماند چوبی تولید می‌شود که بیشتر آن بدون استفاده مؤثر از چرخه خارج می‌شود.

سالانه ۱۰ هزار تن پسماند چوبی در کرج تولید می‌شود

دکتر زارع حسین‌آبادی با ارائه آماری از وضعیت پسماندهای چوبی شهری گفت: براساس برآوردهای موجود، سالانه حدود ۱۰ هزار تن پسماند مصنوعات چوبی در شهر کرج تولید می‌شود.

وی افزود: این رقم برای تهران حدود ۳۰ هزار تن و برای مشهد حدود چهار هزار تن برآورد می‌شود.

به گفته وی، مجموع پسماندهای چوبی قابل بازیافت در کشور به حدود ۱۰۰ هزار تن در سال می‌رسد که بخش قابل توجهی از آن هنوز وارد چرخه بازیافت و ارزش‌آفرینی نشده است.

تدوین زنجیره کامل بازیافت و ارزش‌آفرینی پسماندهای چوبی

مدیر گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران اظهار کرد: دانشگاه در همکاری با شهرداری کرج، اتحادیه مبلمان و سایر نهادهای مرتبط به دنبال طراحی یک زنجیره کامل جمع‌آوری، بازیافت و ارزش‌افزایی پسماندهای چوبی است.

وی افزود: هدف این برنامه، شکل‌گیری یک الگوی موفق مشارکتی در حوزه بازیافت و استفاده مجدد از ضایعات چوبی در کرج و توسعه آن به عنوان نمونه‌ای ملی در سراسر کشور است.

بازیافت پسماندهای چوبی؛ مسیر حفظ جنگل‌ها و توسعه اشتغال

دکتر زارع حسین‌آبادی در پایان تأکید کرد: در صورت اجرای موفق این طرح، علاوه بر کاهش حجم پسماندها، زمینه اشتغال‌زایی، تولید ثروت، حفظ منابع طبیعی و کاهش فشار بر جنگل‌های کشور فراهم خواهد شد.

وی خاطرنشان کرد: الگوی مدیریت و ارزش‌آفرینی پسماندهای چوبی در کرج می‌تواند به عنوان یک تجربه موفق در سطح ملی مورد استفاده قرار گیرد و نقش مهمی در توسعه پایدار و اقتصاد سبز کشور ایفا کند.