رئیس مرکز تحقیقات بین‌المللی بیابان دانشگاه تهران: تالاب صالحیه در آستانه تبدیل شدن به یکی از کانون‌های مهم گرد و غبار کشور است
به گزارش روابط عمومی دانشکدگان، دکتر حمیدرضا ناصری رئیس مرکز تحقیقات بین‌المللی بیابان دانشگاه تهران وعضو. هیئت علمی دانشکدگان کشاورزی ومنابع طبیعی، در برنامه‌ای تخصصی از شبکه استانی البرز با موضوع «بررسی چالش‌های بیابان‌زایی و گرد و غبار در استان البرز»، به تشریح عوامل شکل‌گیری کانون‌های گرد و غبار و وضعیت تالاب صالحیه پرداخت.
وی با اشاره به افزایش فراوانی رخدادهای گرد و غبار در سال‌های اخیر اظهار کرد: برای تحلیل علمی این پدیده باید میان عوامل اقلیمی و عوامل انسانی تفکیک قائل شد. اگرچه تغییر اقلیم، افزایش دما و تغییر الگوی بارش‌ها در تشدید این وضعیت مؤثر هستند، اما بررسی روندهای چند دهه اخیر نشان می‌دهد که نقش عوامل انسانی در بحران تالاب صالحیه بسیار پررنگ‌تر است.
دکتر ناصری با بیان اینکه در دهه‌های گذشته شدت و فراوانی خیزش گرد و غبار از محدوده تالاب صالحیه به مراتب کمتر بوده است، افزود: توسعه زهکش‌های بزرگ، برداشت گسترده از منابع آب زیرزمینی، گسترش فعالیت‌های کشاورزی و کاهش حقابه‌های زیست‌محیطی از مهم‌ترین عوامل خشک شدن این تالاب و تبدیل آن به یک کانون بالقوه گرد و غبار محسوب می‌شوند.
رئیس مرکز تحقیقات بین‌المللی بیابان دانشگاه تهران تأکید کرد: تالاب صالحیه در پهنه‌ای با رسوبات ریزدانه قرار گرفته است و زمانی که تعادل اکولوژیک آن به دلیل کمبود آب برهم بخورد، حتی وزش بادهای نه‌چندان شدید نیز می‌تواند موجب خیزش ذرات گرد و غبار و انتشار آن در مناطق وسیعی از کشور شود.
وی با اشاره به لزوم تغییر نگاه مدیریتی به این موضوع گفت: حوزه‌های آبخیز از مرزهای سیاسی تبعیت نمی‌کنند و پدیده گرد و غبار نیز محدود به یک استان نیست. اگر تالاب صالحیه دچار بحران شود، پیامدهای آن تنها متوجه البرز نخواهد بود، بلکه استان‌های همجوار و به ویژه کلانشهر تهران نیز با آثار زیست‌محیطی، بهداشتی و اقتصادی آن مواجه خواهند شد.
دکتر ناصری در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اهمیت تأمین حقابه‌های زیست‌محیطی تالاب‌ها اظهار داشت: تجربه دریاچه ارومیه به خوبی نشان داده است که قطع یا کاهش حقابه‌های طبیعی، به تدریج موجب فروپاشی کارکردهای اکولوژیک تالاب‌ها می‌شود و زمینه شکل‌گیری کانون‌های گرد و غبار را فراهم می‌کند.
وی افزود: هرگونه توسعه در بالادست حوضه‌های آبخیز از جمله حفر چاه، احداث سد، توسعه کشاورزی و استقرار صنایع، در پایین‌دست اثرگذار است و باید در چارچوب مدیریت جامع حوزه آبخیز مورد ارزیابی قرار گیرد. توسعه بدون توجه به ظرفیت‌های محیطی، هزینه‌های سنگینی را در آینده به جامعه تحمیل خواهد کرد.
این استاد دانشگاه تهران با اشاره به بارش‌های مناسب سال جاری خاطرنشان کرد: اگرچه افزایش بارندگی‌ها می‌تواند تا حدودی شرایط تالاب را بهبود بخشد، اما نباید این وضعیت را به منزله حل بحران تلقی کرد. تجربه نشان داده است که ترسالی‌های مقطعی جایگزین مدیریت بلندمدت منابع آب نمی‌شوند و در صورت تداوم روندهای فعلی، خطر بازگشت بحران همچنان وجود خواهد داشت.
وی راهکار برون‌رفت از شرایط کنونی را اجرای برنامه‌های بلندمدت احیای تالاب عنوان کرد و گفت: تأمین حقابه‌های زیست‌محیطی، کنترل زهکشی‌های مخرب، مدیریت چرای دام، تقویت پوشش گیاهی و اعمال مدیریت یکپارچه در سطح حوضه آبخیز از جمله اقداماتی است که می‌تواند روند تخریب تالاب صالحیه را متوقف و زمینه احیای تدریجی آن را فراهم کند.
دکتر ناصری همچنین با اشاره به محدودیت‌های منابع آب در استان البرز اظهار داشت: این استان با وجود وسعت کم، دارای جمعیت و تمرکز صنعتی بالایی است و توسعه‌های جدید باید متناسب با ظرفیت‌های آبی منطقه برنامه‌ریزی شوند. نادیده گرفتن ظرفیت‌های محیطی و برداشت بیش از توان اکوسیستم، در نهایت به کاهش حقابه‌های طبیعی و تشدید بحران‌های زیست‌محیطی منجر خواهد شد.
رئیس مرکز تحقیقات بین‌المللی بیابان دانشگاه تهران در پایان تأکید کرد: حفاظت از تالاب صالحیه صرفاً یک مسئله استانی نیست، بلکه موضوعی ملی است. همان‌گونه که تالاب گاوخونی و دریاچه ارومیه برای کشور اهمیت دارند، تالاب صالحیه نیز به دلیل موقعیت راهبردی خود در مجاورت مناطق پرجمعیت کشور، نیازمند توجه ویژه و اقدام فوری در سطح ملی است.
لینک مشاهده فیلم نشست : https://telewebion.ir/episode/0x16c5d6ef
نظر شما :