«مراتع؛ خط مقدم مقابله با بیابان‌زایی»؛ تأکید عضو هیئت علمی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی بر ضرورت احیای سرزمین
به گزارش روابط عمومی دانشکدگان، به مناسبت روز جهانی مقابله با بیابان‌زایی و خشکسالی، طیبه مصباح‌زاده، عضو هیئت علمی دانشکده منابع طبیعی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، به تشریح ابعاد مختلف این پدیده و اهمیت حفاظت از سرزمین پرداخت.
وی با اشاره به اینکه روز جهانی مقابله با بیابان‌زایی و خشکسالی فرصتی برای بازاندیشی در یکی از مهم‌ترین چالش‌های محیط‌زیستی جهان است، اظهار کرد: بیابان‌زایی امروز فراتر از یک مسئله اکولوژیک، به موضوعی مرتبط با امنیت غذایی، امنیت آب و پایداری اجتماعی و اقتصادی کشورها تبدیل شده است.
دکتر مصباح‌زاده با اشاره به شعار امسال این روز جهانی با عنوان «مراتع: شناسایی، احترام، احیا» گفت: این شعار از سوی کنوانسیون مقابله با بیابان‌زایی سازمان ملل متحد (UNCCD) با هدف جلب توجه جهانی به نقش مراتع و سرزمین‌های خشک در تأمین معیشت جوامع محلی، حفظ تنوع زیستی و افزایش تاب‌آوری در برابر تغییر اقلیم انتخاب شده است.
وی افزود: در همین راستا، نشست‌های کنفرانس اعضای کنوانسیون مقابله با بیابان‌زایی (COP17) با محوریت تسریع اجرای هدف «بی‌طرفی در تخریب سرزمین» (LDN)، تقویت سیاست‌های مقابله با خشکسالی، حفاظت و احیای اکوسیستم‌های خشک و افزایش سرمایه‌گذاری در مدیریت پایدار اراضی برگزار خواهد شد. همچنین مشارکت فعال جوامع محلی و بهره‌برداران به‌عنوان یکی از ارکان اصلی مدیریت پایدار سرزمین مورد تأکید قرار گرفته است.
این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با بیان اینکه بیابان‌زایی فرآیندی تدریجی از تخریب سرزمین در اثر هم‌افزایی عوامل انسانی و اقلیمی است، تصریح کرد: کاهش حاصلخیزی خاک، افت منابع آب، فرسایش گسترده و کاهش تنوع زیستی از مهم‌ترین پیامدهای این پدیده به شمار می‌رود و تداوم آن می‌تواند ظرفیت تولید سرزمین و امنیت غذایی کشورها را با تهدید جدی مواجه سازد.
وی نقش مراتع و اکوسیستم‌های خشک را در پایداری سرزمین بسیار مهم دانست و گفت: این اکوسیستم‌ها علاوه بر تأمین معیشت جوامع محلی، در تنظیم چرخه آب، ذخیره کربن و حفاظت از تنوع زیستی نقش کلیدی ایفا می‌کنند.
دکتر مصباح‌زاده همچنین به ارتباط مستقیم بیابان‌زایی با امنیت آب اشاره کرد و افزود: تخریب پوشش گیاهی و فرسایش خاک موجب کاهش تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی و افزایش هزینه دسترسی به منابع آب می‌شود. در کنار آن، کاهش تولیدات کشاورزی، افزایش هزینه تأمین غذا و تشدید مهاجرت‌های روستایی از دیگر پیامدهای اقتصادی و اجتماعی این روند است.
وی با تأکید بر نقش دانشگاه‌ها و مراکز علمی در مواجهه با این چالش اظهار داشت: تولید دانش کاربردی، ارائه راهکارهای اجرایی و پشتیبانی علمی از فرآیندهای تصمیم‌گیری ملی از مهم‌ترین وظایف نهادهای علمی در مسیر مقابله با بیابان‌زایی و تخریب سرزمین است.
این استاد دانشگاه در ادامه خاطرنشان کرد: مقابله با بیابان‌زایی تنها یک موضوع محیط‌زیستی نیست، بلکه ضرورتی برای حفظ امنیت سرزمین و تضمین آینده نسل‌های آینده محسوب می‌شود؛ ضرورتی که تحقق آن نیازمند هم‌افزایی علم، سیاست و مشارکت اجتماعی است.
وی همچنین به برنامه‌های بین‌المللی مرتبط با این موضوع اشاره کرد و گفت: نشست آتی کنفرانس اعضای کنوانسیون مقابله با بیابان‌زایی (COP17) در کشور مغولستان برگزار خواهد شد و در آن، روند اجرای تعهدات کشورها در زمینه تحقق هدف «بی‌طرفی در تخریب سرزمین»، تقویت اقدامات مقابله با خشکسالی و توسعه سرمایه‌گذاری برای احیای اراضی و مراتع مورد بررسی قرار می‌گیرد.
دکتر مصباح‌زاده در بخش دیگری از این یادداشت به برگزاری روز جهانی مقابله با بیابان‌زایی و خشکسالی ۲۰۲۶ با میزبانی کنیا اشاره کرد و گفت: شعار «مراتع: شناسایی، احترام، احیا» بر نقش حیاتی مراتع در پایداری سرزمین، امنیت غذایی و آبی، حفاظت از تنوع زیستی و افزایش تاب‌آوری اقلیمی تأکید دارد.
وی افزود: بر اساس اعلام دبیرخانه UNCCD، مراتع بیش از نیمی از سطح خشکی‌های جهان را پوشش می‌دهند، اما همچنان از جمله اکوسیستم‌های کم‌ارزش‌گذاری‌شده جهان محسوب می‌شوند. این در حالی است که تغییر اقلیم، تخریب سرزمین و تغییر کاربری اراضی، بخش قابل توجهی از این اکوسیستم‌ها را در معرض تهدید قرار داده است.
به گفته این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، شناسایی ارزش اقتصادی و زیست‌محیطی مراتع، احترام به جوامع بومی و دامداران به‌عنوان حافظان سنتی این سرزمین‌ها و احیای مراتع تخریب‌شده از طریق سرمایه‌گذاری در مدیریت پایدار زمین و آب، سه محور اصلی برنامه‌های جهانی مقابله با بیابان‌زایی در سال‌های پیش رو خواهد بود.
روز جهانی مقابله با بیابان‌زایی و خشکسالی هر سال در ۱۷ ژوئن برگزار می‌شود و هدف آن افزایش آگاهی عمومی نسبت به پیامدهای تخریب سرزمین و بسیج دولت‌ها، نهادهای علمی و جوامع محلی برای حفاظت و احیای اراضی سالم است.
نظر شما :