تأکید دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران بر شکل‌گیری سازوکار نظام‌مند همکاری با سازمان حفاظت محیط زیست
به گزارش روابط عمومی دانشکدگان ، در نشست معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست با رئیس و مدیران گروه‌های آموزشی دانشکده منابع طبیعی، ظرفیت‌های علمی، پژوهشی و آموزشی دانشکده و راهکارهای توسعه همکاری میان دانشگاه و سازمان حفاظت محیط زیست بررسی شد.
در ابتدای این نشست، دکتر جور غلامی با قدردانی از دکتر کیا دلیری، معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست، اظهار کرد: سخنان مطرح‌شده از سوی دکتر دلیری، هم نقد وضع موجود و هم ارائه راهکار برای اصلاح آن بود. اگرچه نقدهایی به دانشگاه‌ها وارد است، دستگاه‌های اجرایی نیز در بهره‌گیری از ظرفیت دانشگاه و ایجاد همگرایی لازم، هنوز به نقطه مطلوب نرسیده‌اند.
وی افزود: لازم است در دوره مسئولیت دکتر دلیری، ارتباط میان دانشگاه‌ها و سازمان‌های اجرایی به‌صورت سیستماتیک و ساختاری شکل بگیرد تا ظرفیت علمی دانشگاه‌ها در مسیر حل مسائل واقعی کشور قرار گیرد.
دانشکده منابع طبیعی؛ ظرفیت راهبردی برای حل مسائل محیط زیست
رئیس دانشکده با اشاره به ظرفیت‌های علمی دانشکده منابع طبیعی گفت: این دانشکده حدود ۶۰ عضو هیئت علمی و نزدیک به ۸۰۰ دانشجو دارد که حدود ۶۰ درصد آنان در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری تحصیل می‌کنند و بخش قابل توجهی از طرح‌ها، پروپوزال‌ها و پژوهش‌های آنان در سطح کیفی بالایی انجام می‌شود.
وی ادامه داد: این ظرفیت علمی، مسئولیت دانشگاه را برای پاسخ‌گویی به مسائل کشور افزایش می‌دهد و باید تلاش کنیم در کنار طرح‌های کلان و پژوهش‌های بین‌رشته‌ای، مسائل مشخص دستگاه‌های اجرایی نیز در قالب پروژه‌های کوچک‌تر و پایان‌نامه‌های دانشجویی تعریف و دنبال شود.
دکتر جور غلامی تأکید کرد: انتظار داریم این نشست صرفاً به تبادل نظر محدود نشود، بلکه به عنوان فتح بابی برای همکاری‌های مشترک میان دانشکده منابع طبیعی و سازمان حفاظت محیط زیست مورد استفاده قرار گیرد و دستاورد آن به‌ویژه در بدنه دانشجویی و پژوهشی دانشگاه نمایان شود.
وی همچنین با اشاره به حضور دکتر کیا دلیری در سازمان حفاظت محیط زیست گفت: حضور مدیری که هم از بدنه دانشگاه است و هم با مسائل منابع طبیعی و محیط زیست و چالش‌های همکاری میان دانشگاه و بخش اجرا آشنایی دارد، فرصت ارزشمندی برای ایجاد این پیوند است.
ضرورت جذب نخبگان دانشگاهی در دستگاه‌های اجرایی
رئیس دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران با اشاره به توانمندی دانشجویان دانشکده منابع طبیعی، خواستار استفاده بیشتر دستگاه‌های اجرایی از این سرمایه انسانی شد و گفت: یکی از ظرفیت‌هایی که باید جدی گرفته شود، جذب دانش‌آموختگان برتر و نیروهای کارشناسی توانمند دانشگاه در دستگاه‌های اجرایی است.
وی افزود: دانشجویان و فارغ‌التحصیلان این حوزه از توان علمی و تخصصی بالایی برخوردارند و در صورت فراهم شدن زمینه حضور آنان در سازمان‌های اجرایی، می‌توانند به‌عنوان حلقه واسط میان دانش، جامعه و اجرا، نقش مؤثری در پیشبرد مأموریت‌های محیط زیستی ایفا کنند.
«انتقال یافته‌ها»؛ حلقه مفقوده میان پژوهش و اجرا
دکتر جور غلامی همچنین بر ضرورت تقویت سازوکار انتقال یافته‌های پژوهشی دانشگاه تأکید کرد و گفت: معاونت‌های پژوهشی دانشگاه‌ها باید در کنار مأموریت‌های معمول، وظیفه انتقال یافته‌ها و دستاوردهای پژوهشی به جامعه و دستگاه‌های اجرایی را نیز دنبال کنند.
وی افزود: در دانشگاهی که به‌طور مستمر جلسات دفاع پایان‌نامه و رساله برگزار می‌شود، نباید نتایج پژوهش‌ها در کتابخانه‌ها باقی بماند. می‌توان از ظرفیت روابط عمومی، فناوری‌های نوین و ابزارهای هوش مصنوعی برای ارائه خلاصه یک‌صفحه‌ای، اینفوگرافیک، ویدئوهای کوتاه و سایر قالب‌های قابل استفاده برای مدیران و جامعه بهره گرفت.
وی تأکید کرد: هر پژوهش پس از دفاع باید بتواند دست‌کم در قالبی کوتاه و قابل فهم، مسئله، روش، یافته و کاربرد خود را در اختیار مخاطبان قرار دهد تا مسیر تبدیل علم به اقدام کوتاه‌تر شود.
تأکید بر تقویت نقش پژوهش‌های منابع طبیعی در حل مسائل کشور
در ادامه، دکتر آذرنیوند، مدیر گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، با تأکید بر اهمیت جایگاه مراتع در مسائل محیط زیستی کشور گفت: بخش مرتع در ساختارهای مرتبط با منابع طبیعی و محیط زیست نیازمند توجه بیشتری است؛ زیرا بخش قابل توجهی از مسائل کشور، از گردوغبار و سیلاب گرفته تا تغییر کاربری، با وضعیت مراتع ارتباط دارد.
وی افزود: سازمان حفاظت محیط زیست به‌طور تاریخی تمرکز بیشتری بر حیات وحش داشته است، در حالی که زیستگاه‌های جانوری به پوشش گیاهی، مراتع و جنگل‌ها وابسته‌اند و حفاظت مؤثر از حیات وحش بدون حفاظت از زیستگاه امکان‌پذیر نیست.
پیوند حفاظت از حیات وحش با علوم جنگل و مرتع
دکتر طویلی، عضو هیئت علمی گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی دانشکده منابع طبیعی، نیز با اشاره به ارتباط مستقیم حفاظت از حیات وحش با وضعیت زیستگاه‌ها اظهار کرد: در مناطق حفاظت‌شده، جنگل و مرتع بستر اصلی زیست گونه‌های جانوری هستند و نمی‌توان حفاظت از حیات وحش را جدا از علوم منابع طبیعی دنبال کرد.
وی با اشاره به نمونه یوزپلنگ آسیایی افزود: حفاظت از یک گونه جانوری در نهایت به زنجیره‌ای از عوامل زیستی و زیستگاهی وابسته است و گونه‌هایی مانند قوچ، میش، کل و بز نیز به پوشش گیاهی و مراتع وابسته‌اند؛ بنابراین ارتباط میان علوم طبیعی و سیاست‌های حفاظت محیط زیست باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
پیشنهاد تشکیل کارگروه مشترک دانشگاه و سازمان حفاظت محیط زیست
دکتر حسین مرادی، نماینده گروه محیط زیست دانشکده منابع طبیعی، نیز با استقبال از برگزاری این نشست، بر ضرورت تعریف سازوکار مشخص برای همکاری با معاونت آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست تأکید کرد.
وی گفت: گروه محیط زیست دانشکده در زمینه‌های پژوهشی و مشاوره‌ای همکاری‌های گسترده‌ای با سازمان حفاظت محیط زیست و ادارات کل آن دارد، اما ظرفیت همکاری با معاونت آموزش و مشارکت‌های مردمی تاکنون به‌صورت مشخص و نظام‌مند فعال نشده است.
دکتر مرادی افزود: لازم است ظرفیت‌های موجود در این معاونت برای استادان و دانشجویان دانشگاه به‌صورت شفاف تبیین شود تا مشخص باشد دانشگاه از چه مسیرهایی می‌تواند در این حوزه همکاری کند.
وی با اشاره به ظرفیت دانشجویان مقاطع مختلف ادامه داد: دانشجویان دکتری می‌توانند در سطح تخصصی و به‌عنوان نیروهای علمی جوان، پروژه‌های مهمی را پیش ببرند و دانشجویان کارشناسی نیز می‌توانند در قالب دوره‌های کارآموزی و فعالیت‌های میدانی، در پروژه‌های سازمان مشارکت کنند.
نماینده گروه محیط زیست پیشنهاد کرد: برای ساماندهی این همکاری‌ها، یک کارگروه مشترک دانشگاه و معاونت آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست تشکیل شود تا ضمن شناسایی ظرفیت‌های دو طرف، نقشه راه همکاری تدوین و سپس برنامه‌های سالانه بر اساس آن تعریف شود.
وی تأکید کرد: طبیعی است که در آغاز مسیر، فراز و نشیب‌هایی وجود داشته باشد، اما با تدوین نقشه راه و استمرار همکاری، می‌توان انتظار داشت این ارتباط به یک فرآیند پایدار و اثربخش تبدیل شود.
تأکید بر شکل‌گیری همکاری راهبردی دانشگاه و سازمان محیط زیست؛ دانشکده منابع طبیعی به‌عنوان کانون مرجعیت علمی معرفی شد
در ادامه این نشست، دکتر حمید زارع حسین آبادی مدیر گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت‌های تخصصی و میان‌رشته‌ای دانشگاه در حوزه محیط زیست، گفت: ایجاد سازوکار مشترک میان دانشگاه و سازمان حفاظت محیط زیست می‌تواند زمینه استفاده هدفمند از ظرفیت‌های علمی، فناورانه، آموزشی و اجرایی را برای حل چالش‌های محیط زیستی فراهم کند.
دکتر زارع حسین آبادی در این نشست با اشاره به ماهیت تخصصی حوزه‌های مرتبط با محیط زیست اظهار کرد: مسائل محیط زیستی ماهیتی متفاوت و چندوجهی دارند و برای بررسی و حل آنها باید از ظرفیت کمیسیون‌ها و بخش‌های تخصصی مختلف، از جمله حوزه‌های صنعتی، منابع طبیعی و بخش‌های مرتبط با مسائل انسانی، استفاده کرد.
وی افزود: با توجه به پراکندگی موضوعات محیط زیستی در بخش‌های مختلف، می‌توان این مسائل را در معاونت‌ها و بخش‌های تخصصی مرتبط دنبال کرد و ظرفیت‌های موجود در حوزه نوآوری و فناوری را نیز برای پیشبرد این همکاری به کار گرفت.
دکتر زارع حسین آبادی همچنین بر ضرورت توجه همزمان به موضوعاتی همچون مواد اولیه، تولید، بازیافت، مشارکت‌های مردمی و آموزش تأکید کرد و گفت: موضوع آموزش و مشارکت عمومی یکی از محورهای مهم در حوزه محیط زیست است و می‌توان در این زمینه نیز با مجموعه‌های اجرایی از جمله شهرداری‌ها همکاری‌های مؤثری ایجاد کرد.
وی در ادامه، با اشاره به ظرفیت‌های علمی دانشکده منابع طبیعی، اظهار کرد: این نشست را صرفاً یک دیدار علمی نمی‌دانم؛ بلکه معتقدم می‌توان آن را نقطه آغاز یک همکاری راهبردی میان دانشگاه و سازمان محیط زیست دانست.
دکتر زارع حسین آبادی تصریح کرد: دانشکده منابع طبیعی مجموعه‌ای از ظرفیت‌ها و راهکارهای علمی برای مواجهه با بحران‌های محیط زیستی در اختیار دارد و می‌تواند در قالب همکاری‌های مشترک، این ظرفیت را در اختیار دستگاه‌های اجرایی قرار دهد.
وی پیشنهاد کرد: دانشکده منابع طبیعی می‌تواند به‌عنوان کانون مرجعیت علمی در حوزه محیط زیست، در طراحی و اجرای پروژه‌های مشترک، تولید محتوای علمی و اطلاع‌رسانی و همچنین توسعه آموزش عمومی محیط زیست نقش‌آفرینی کند.
دکتر زارع حسین آبادی در پایان با اعلام آمادگی برای بررسی این ظرفیت‌ها خاطرنشان کرد: دانشکده منابع طبیعی آمادگی دارد زمینه‌های همکاری مشترک را بررسی و در چارچوبی مشخص، ظرفیت‌های علمی و آموزشی خود را برای کمک به حل مسائل محیط زیستی به کار گیرد.
دکتر پیام مراد پور، عضو هیئت علمی گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ دانشکده منابع طبیعی، با اشاره به چالش تأمین مواد اولیه در صنایع چوب، کاغذ و فرآورده‌های سلولزی، بر ضرورت تعریف سازوکار همکاری میان دانشگاه، سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان منابع طبیعی تأکید کرد.
وی با بیان اینکه گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ در زنجیره تولید، مصرف‌کننده محصولات و منابع چوبی و غیرچوبی است، گفت: «یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های صنعت چوب و کاغذ، تأمین ماده اولیه است و در این زمینه، نگاه‌ها و مأموریت‌های متفاوت سازمان منابع طبیعی و سازمان حفاظت محیط زیست، ضرورت ایجاد یک سازوکار هماهنگ و علمی را بیشتر می‌کند.»
مراد پور با اشاره به نقش نظارتی و حفاظتی سازمان حفاظت محیط زیست و مأموریت‌های سازمان منابع طبیعی در حوزه تأمین منابع، افزود: «این پرسش مطرح است که با توجه به حضور دکتر کیا دلیری در سازمان حفاظت محیط زیست، گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ چگونه می‌تواند در چارچوب مأموریت‌های این سازمان مشارکت کند و ظرفیت‌های علمی، آموزشی و پژوهشی خود را در اختیار برنامه‌های محیط زیستی قرار دهد.»
وی همچنین خواستار تبیین دقیق زمینه‌های همکاری میان دانشگاه و معاونت آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست شد و اظهار کرد: «لازم است مشخص شود چه طرح‌ها و پروژه‌هایی را می‌توان به‌صورت مشترک تعریف کرد تا ظرفیت علمی و دانشگاهی گروه در خدمت حل مسائل واقعی حوزه محیط زیست قرار گیرد.»
ضرورت تقویت ارتباط مستقیم مردم با محیط زیست
در ادامه این نشست، دکتر آرش جوانشیر، مدیر گروه شیلات، با تأکید بر اهمیت مشارکت عمومی در حفاظت از محیط زیست، گفت: بدون پشتوانه مردمی، حتی بهترین برنامه‌های علمی و مدیریتی نیز نمی‌توانند به نتیجه مطلوب برسند.
وی با اشاره به تجربه‌های خود از ارتباط مردم با طبیعت در کشورهای مختلف، اظهار کرد: فرهنگ عمومی در نحوه مواجهه با منابع طبیعی و محیط زیست نقش تعیین‌کننده‌ای دارد و لازم است آموزش و فرهنگ‌سازی محیط زیستی از سطح جامعه و از سنین پایین آغاز شود.
مدیر گروه شیلات دانشگاه تهران افزود: بسیاری از مردم از فعالیت‌های علمی و تخصصی دانشگاه‌ها و دستاوردهای استادان و پژوهشگران اطلاع ندارند؛ در حالی که دانشگاه می‌تواند با برگزاری برنامه‌های عمومی، گردش‌های علمی و بازدیدهای آموزشی، ارتباط خود را با جامعه تقویت کند.
جهانشیر با اشاره به تجربه برگزاری برنامه‌های عمومی در دانشکده گفت: دعوت از مردم و آشنا کردن آنان با ظرفیت‌های دانشگاه، گیاهان، کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست می‌تواند به شکل‌گیری یک پشتوانه اجتماعی برای فعالیت‌های علمی و محیط زیستی کمک کند.
وی همچنین بر ضرورت استفاده از زبان‌های مختلف برای ارتباط با اقشار گوناگون جامعه تأکید کرد و گفت: برای ترویج فرهنگ محیط زیستی باید با زبان علمی، اقتصادی، اخلاقی و فرهنگی با گروه‌های مختلف مردم گفت‌وگو کرد و از ابزارهایی مانند پادکست و برنامه‌های گفت‌وگومحور برای انتقال مفاهیم محیط زیستی بهره گرفت.
حرکت از ظرفیت علمی به حل مسئله
در این نشست، بر این موضوع تأکید شد که ظرفیت علمی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، از جمله اعضای هیئت علمی، دانشجویان تحصیلات تکمیلی و پروژه‌های پژوهشی، می‌تواند در صورت تعریف سازوکار روشن همکاری با دستگاه اجرایی، به بخشی از راه‌حل مسائل محیط زیستی کشور تبدیل شود.
همچنین حاضران بر ضرورت تعریف پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دانشجویی بر اساس مسائل واقعی کشور، تقویت انتقال یافته‌های پژوهشی، استفاده از ظرفیت دانشجویان در پروژه‌های اجرایی، ارزش‌گذاری و کاربردی‌سازی دستاوردهای علمی و ایجاد ارتباط مستمر میان دانشگاه و سازمان حفاظت محیط زیست تأکید کردند.
در این نشست همچنین بر این موضوع تأکید شد که دانشگاه و سازمان حفاظت محیط زیست می‌توانند با تعریف همکاری‌های مسئله‌محور، استفاده از ظرفیت خانه‌های فناور، هدایت پژوهش‌ها و پایان‌نامه‌ها و تقویت مشارکت مردمی، مسیر تازه‌ای برای تبدیل دانش دانشگاهی به راهکارهای اجرایی و مؤثر در حوزه محیط زیست کشور ایجاد کنند.
نظر شما :