تأکید رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران بر نقش‌آفرینی دانشگاه در توسعه امنیت غذایی و زیستی سواحل مکران
به گزارش روابط عمومی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، دکتر سیدمحمدعلی ابراهیم‌زاده موسوی، رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، در جلسه امضای تفاهم‌نامه همکاری با سازمان منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی چابهار که با حضور رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل ،عضو هییت مدیره سازمان منطقه آزاد تجاری صنعتی چابهار و رؤسای دانشکده‌ها برگزار شد، اظهار کرد: امیدواریم دانشگاه تهران با توجه به رسالت ملی که در حوزه امنیت غذایی و زیستی پایدار کشور رسماً وظیفه دارد، وارد عرصه شود و علاوه بر گفتمان‌سازی علمی در کشور در این حوزه، زمینه ارائه نسخه‌های قابل اجرا و عملیاتی را در اختیار کشور قرار دهد.
وی افزود: بسیار مغتنم است که در خدمت مسئولان منطقه آزاد چابهار هستیم و امیدواریم بتوانیم در منطقه چابهار که انصافاً گنج کشور است و ما از آن غفلت کرده‌ایم، در کنار مجموعه مدیریتی منطقه انجام وظیفه کنیم و پای دانشگاه را در برنامه‌های توسعه‌ای این منطقه باز کنیم و در زمینه‌هایی که مغفول مانده است، نقش‌آفرینی کنیم.
دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی ؛ از تولید دانش تا ایجاد ثروت
رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با اشاره به جایگاه دانشکدگان به‌عنوان دانشگاه مادر و نماد آموزش عالی کشور گفت: دانشگاه تهران علاوه بر رسالت آموزش و پژوهش در حوزه‌های مختلف علوم و همه شاخه‌ها، با توجه به رویکرد جدید دانشگاه‌های دنیا و همچنین رویکرد دانشگاه تهران و این دانشکدگان که از مجموعه‌های قدیمی کشور است، به دنبال آن است که زنجیره تولید ثروت را به یکدیگر متصل و تکمیل کند و در این مسیر به الگوسازی بپردازد.
دکتر ابراهیم‌زاده موسوی ادامه داد: در مأموریت جدید دانشکدگان که از سال گذشته بیشتر برجسته شده است، البته در حوزه شیلات و فعالیت‌های دریایی کار کرده‌ایم و در کل سواحل کشور، بحث پرورش و فعالیت‌های مرتبط با شیلات دنبال شده است؛ رئیس دانشکده نیز در این جلسه توضیح خواهند داد که فعالیت‌های بسیار گسترده و متنوعی در این زمینه انجام شده است.
وی با اشاره به ضرورت توجه به دریا در منظومه امنیت غذایی کشور خاطرنشان کرد: امنیت غذایی مانند یک پازل بزرگ است که اجزای بسیار گسترده‌ای دارد؛ یکی از این اجزا تولید محصولات کشاورزی و دامی است، شیلات یکی دیگر از اجزای آن است، بحث بیابان، جنگل، اقتصاد کشاورزی، کسب‌وکار و تجارت در حوزه کشاورزی، فرآوری و فناوری‌ها نیز بخش‌های دیگری هستند. همه این اجزا باید در کنار یکدیگر یک نقش واحد را ایفا کنند و یکی از ظرفیت‌هایی که برای امنیت غذایی مغفول مانده و کمتر مورد توجه قرار گرفته، حوزه دریاست.
ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت دریا و سواحل مکران
رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با بیان اینکه در دنیا برای بهره‌برداری از ظرفیت دریا و ساحل زمینه‌های گسترده‌ای تعریف شده است، گفت: کشورهای دنیا بهره‌برداری از دریا را بسیار گسترده تعریف کرده‌اند، اما ما در این بخش کم‌کار کرده‌ایم؛ دانشگاه کم‌کار کرده و کشور نیز در این زمینه آن‌گونه که باید جایگاه برجسته‌ای در میان کشورهای دنیا نداشته است.
وی افزود: گفته می‌شود هر کیلومتر ساحل می‌تواند ثروت قابل توجهی ایجاد کند و ما نسبت به این ظرفیت بسیار پایین هستیم. بنابراین باید هدف‌گذاری کنیم که نقش امنیت غذایی در این تولید ثروت کجا قرار می‌گیرد. ما در کنار شما، به‌ویژه در سواحل مکران به صورت اعم و حوزه چابهار به صورت اخص، حضور خواهیم داشت.
تجربه دانشگاه تهران در کشاورزی و تولید محصولات گرمسیری
دکتر ابراهیم‌زاده موسوی با اشاره به تجربه‌های پیشین دانشکدگان در مناطق جنوبی کشور اظهار کرد: تجربه‌هایی در تولید برخی محصولات در کنارک و خلیج فارس داشته‌ایم و در آنجا کار را آغاز و راه‌اندازی کرده‌ایم و با بخشی از منطقه آشنایی داریم.
وی زمینه‌هایی همچون اشتغال ساحلی، توسعه محصولات گرمسیری، فناوری‌های جدید صید و صیادی، پرورش میوه‌های روغنی، کاهش وابستگی کشور به واردات روغن، پرورش دام و احیای ذخایر ژنتیکی دام منطقه را از جمله ظرفیت‌های قابل پیگیری عنوان کرد.
دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی؛ ظرفیت ملی برای توسعه چابهار
رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با اشاره به قدمت این مجموعه گفت: این دانشکدگان با بیش از ۱۲۷ سال قدمت، از نخستین مؤسسات آموزش عالی کشور بوده و تا دهه ۴۰ شمسی می‌توان گفت تنها دانشکده کشاورزی کشور بوده است. امروز نیز با توجه به توسعه دانشگاه‌ها و مراکز علمی فعال در این حوزه، این مجموعه همچنان وظیفه و رسالت ملی خود را در قبال کشور دنبال می‌کند.
وی خطاب به مسئولان منطقه آزاد چابهار افزود: اینجا را از خودتان بدانید و ما برنامه داریم که در این بخش ورود کنیم. این ورود می‌تواند به شکل‌های مختلف باشد؛ می‌توانیم سایت‌هایی را به صورت مستقیم با یکدیگر مرتبط کنیم، با حوزه‌های آموزشی، پژوهشی و فناوری منطقه ارتباط برقرار کنیم و کنسرسیوم تشکیل دهیم.
دکتر ابراهیم‌زاده موسوی تأکید کرد: هدف این نیست که رقابتی ایجاد کنیم و منطقه به حاشیه برود؛ بلکه باید یک هدف مشترک را دنبال کنیم تا ظرفیت‌های منطقه فعال شود. دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران آمادگی دارد به‌عنوان یک مجموعه ملی، ظرفیت‌های آموزشی و علمی خود را در اختیار توسعه استان و شهر قرار دهد.
همه ظرفیت‌های علمی دانشکدگان پای کار چابهار
وی با اشاره به گستردگی ظرفیت‌های علمی دانشکدگان اظهار کرد: مجموعه دانشکدگان دارای ۱۶ واحد آموزشی و مجموعه‌هایی است که ذیل این دانشکدگان فعالیت می‌کنند و نزدیک به ۲۳ گروه آموزشی و بیش از ۱۳۷ رشته و زمینه تخصصی دارد. همه این ظرفیت‌ها می‌توانند بر اساس یک برنامه کلی و یک مأموریت مشخص و روشن برای یک بازه زمانی مشخص وارد کار شوند.
رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران افزود: از دانه‌های روغنی، باغبانی و زراعت گرفته تا حوزه دام، شیلات، منابع طبیعی، پوشش گیاهی عرصه‌های ساحلی، اقتصاد و آب، همه بخش‌های دانشکدگان می‌توانند در این برنامه مشارکت کنند.
وی ادامه داد: بر اساس یک برنامه مشخص، با کمک و هدایت مجموعه مدیریتی منطقه آزاد، دانشکدگان می‌تواند به‌عنوان بازوی علمی و تخصصی وارد عرصه شود و اجرای برنامه‌های مشترک را دنبال کند.
ایستگاه‌های تحقیقاتی دانشگاه در مسیر تبدیل شدن به اکوسیستم‌های فناوری
دکتر ابراهیم‌زاده موسوی با اشاره به ظرفیت ایستگاه‌های تحقیقاتی دانشکدگان گفت: ایستگاه‌های علمی و تحقیقاتی دانشگاه در حال تبدیل شدن به اکوسیستم‌های فناوری و نوآوری در حوزه کشاورزی و منابع طبیعی هستند تا در چرخه دانش، الگوهای سرمایه‌گذاری، مشارکت بخش خصوصی و ایجاد ثروت شکل بگیرد.
وی از ایستگاه علوم باغبانی، ایستگاه زراعت، ایستگاه دامپروری، ایستگاه جنگل آموزشی کلاردشت با حدود ۸۵۰۰ هکتار، ایستگاه کاشان در حوزه بیابان، ایستگاه سمنان و ایستگاه طالقان به‌عنوان بخشی از ظرفیت‌های دانشگاه نام برد و افزود: دانشگاه تهران از نظر پراکندگی ظرفیت‌های تحقیقاتی، به‌ویژه در حوزه بیابان و مرکز ملی بیابان، امکان پشتیبانی علمی از برنامه‌های توسعه‌ای را دارد.
تجربه موفق تولید هندوانه با آب شور و مصرف آب کمتر
رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با اشاره به یکی از تجربه‌های علمی دانشگاه در منطقه چابهار گفت: دوستان ما در چابهار به صورت پراکنده فعالیت‌های زیادی انجام داده‌اند و همچنان مشغول فعالیت هستند. یکی از این کارها که در منطقه نیز مورد استقبال قرار گرفت، تغییر نگاه کشاورزان به تولید ثروت بود.
وی افزود: در حوزه چابهار، معمولاً هر دولتی که می‌آید، وقتی بحث کشاورزی مطرح می‌شود، موضوع هندوانه و مصرف آب آن مطرح می‌شود؛ در حالی که هندوانه از بسیاری از محصولات دیگر کم‌آب‌برتر است.
دکتر ابراهیم‌زاده موسوی ادامه داد: برای اینکه نشان دهیم همین هندوانه را می‌توان با روش‌های علمی و با مصرف آب کمتر تولید کرد و اشتغال منطقه را نیز به هم نزد، راهکار ارائه کردیم. این کار حتی در خاک‌هایی انجام شد که عملاً امکان کشت در آنها بسیار دشوار بود و با آب شور نیز آزمایش‌های موفقی صورت گرفت.
وی گفت: در اراضی رملی و ماسه‌ای نزدیک مرز پاکستان، در یکی از زمین‌هایی که امکان انجام فعالیت کشاورزی در آن بسیار پایین بود، این آزمایش انجام شد و در شرایطی با آب با کیفیت بسیار پایین، حدود ۱۲۰ تن هندوانه در هکتار برداشت شد؛ آن هم بدون استفاده از سم و با مصرف آب کمتر.
کشاورزی دانش‌بنیان؛ راهی برای ایجاد ثروت و اشتغال پایدار
رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران این تجربه‌ها را قابل ترویج و توسعه دانست و تصریح کرد: این تجربیات می‌تواند برای کشور الگوسازی شود. نباید صرفاً گفته شود که کشت نکنند؛ بلکه باید کشاورزان را تشویق کرد که با استفاده از روش‌های علمی و بهره‌وری بالاتر، ثروت ایجاد کنند.
وی ادامه داد: اگر یک کشاورز بتواند از هر هکتار در چابهار سود قابل توجهی به دست آورد، طبیعی است که انگیزه‌ای برای رها کردن زمین، مهاجرت به شهرها یا ورود به فعالیت‌های غیرمولد نخواهد داشت. این تجربه‌ها در عرصه‌های همان منطقه انجام شده و می‌توان آنها را ترویج و توسعه داد.
ظرفیت بخش خصوصی و تکمیل زنجیره ارزش
دکتر ابراهیم‌زاده موسوی همچنین به ظرفیت صنایع فرآوری و بخش خصوصی اشاره کرد و گفت: در صنایع فرآوری و همچنین در بخش خصوصی، مجموعه‌های بزرگی وجود دارند که می‌توان آنها را برای سرمایه‌گذاری به منطقه جذب کرد. از جمله گروه میهن که بخشی از همکاری‌ها با این مجموعه آغاز شده و در همین زنجیره فعالیت می‌کند.
وی تأکید کرد: مجموعه ظرفیت‌های دانشکدگان بسیار گسترده است و تقریباً می‌توان گفت همه شعب مرتبط با امنیت غذایی و زیستی، با تأکید بر هر دو حوزه امنیت غذایی و امنیت زیستی، می‌توانند در استان و حوزه مسئولیتی منطقه آزاد چابهار کمک کنند.
هدف نهایی؛ ثروتمند شدن بهره‌برداران و اشتغال جوانان منطقه
رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران درباره خروجی مورد انتظار از این همکاری اظهار کرد: خروجی این همکاری باید ثروتمند شدن بهره‌برداران منطقه، ارتقای سطح دانش، انتقال فناوری و ایجاد تولید ثروت برای کشاورزان و بهره‌برداران باشد.
وی افزود: مهم‌تر از آن، باید اشتغال، به‌ویژه برای جوانان منطقه، ایجاد شود و سطح آموزش آنها افزایش پیدا کند. همچنین می‌توان رشته‌های جدید و مرتبط با نیازهای منطقه را توسعه داد و از نیروهای بومی منطقه دانشجو گرفت، آنها را تربیت کرد، مدرک داد و برای فعالیت در آینده منطقه آماده کرد.
دکتر ابراهیم‌زاده موسوی در پایان ابراز امیدواری کرد: با هدایت، راهنمایی و راهبری مجموعه مدیریتی منطقه آزاد چابهار، دانشگاه تهران بتواند در مسیر توسعه این منطقه نقش مؤثری ایفا کند و آینده‌ای درخشان برای چابهار و سواحل مکران رقم بخورد.
ظرفیت‌های علوم و مهندسی کشاورزی برای همکاری با چابهار
در ادامه این نشست، دکتر محمد رضا بی‌همتا، رئیس دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، با اشاره به ظرفیت‌های این دانشکده اظهار کرد: این دانشکده دارای چهار گروه است و گروه‌های علوم دامی و گیاه‌پزشکی، علاوه بر روش‌های کلاسیک، در حوزه روش‌های مولکولی نیز فعالیت می‌کنند و از ظرفیت‌های علمی مناسبی برخوردارند.
وی بر آمادگی این دانشکده برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی و تخصصی خود در مسیر همکاری با منطقه چابهار تأکید کرد.
منابع طبیعی دانشکدگان؛ از احیای سواحل تا امنیت غذایی دریاپایه
دکتر مقداد جورغلامی، رئیس دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نیز گفت: دانشکده منابع طبیعی در کنار دانشکده کشاورزی در دهه ۴۰ و در همین مکان تشکیل شد و از یادگارهای مرحوم ساعی، بنیانگذار پارک ساعی و سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، به شمار می‌رود.
وی افزود: این دانشکده امروز در پنج گروه آموزشی فعالیت می‌کند که حوزه‌هایی همچون جنگلداری، احیا و مدیریت جنگل‌ها، شیلات، محیط زیست و صنایع چوب و کاغذ را پوشش می‌دهد.
رئیس دانشکده منابع طبیعی با اشاره به ظرفیت گروه جنگلداری اظهار کرد: در گذشته تمرکز فعالیت‌ها بیشتر بر جنگل‌های شمال بود، اما امروز در بحث احیای جنگل‌ها، جنگل‌های ساحلی و طرح‌های مرتبط با سواحل نیز فعالیت‌های خوبی انجام شده است.
وی گروه شیلات را یکی از ظرفیت‌های برجسته دانشکده برای تحقق امنیت غذایی دریاپایه دانست و گفت: متخصصان برجسته‌ای در این گروه فعالیت دارند و این ظرفیت می‌تواند در حوزه امنیت غذایی دریامحور در منطقه چابهار مورد استفاده قرار گیرد.
دکتر جورغلامی ادامه داد: در حوزه محیط زیست نیز متخصصان دانشکده در زمینه مدیریت و حفاظت مناطق ساحلی فعالیت دارند و پروژه‌هایی در جنوب کشور در حال اجراست. همچنین در حوزه جنگل‌کاری مناطق ساحلی، گونه‌های سریع‌الرشد، بیابان‌های ساحلی و احیای مناطق خشک و کوهستانی، مجموعه‌ای از متخصصان دانشکده مشغول فعالیت هستند.
وی خاطرنشان کرد: با بررسی منابع آب و خاک، محصولات مناسب منطقه، شیرین‌سازی آب و همچنین آبزی‌پروری، می‌توان به الگوهای جدیدی دست یافت؛ به‌ویژه اینکه آب غنی‌شده حاصل از برخی فرآیندها می‌تواند برای کشاورزی نیز مؤثر و مفید باشد.
رئیس دانشکده منابع طبیعی پیشنهاد ایجاد یک پایلوت یا دهکده امنیت غذایی در منطقه چابهار را مطرح کرد و گفت: این دهکده می‌تواند در ادامه به الگویی برای سرمایه‌گذاری و توسعه منطقه تبدیل شود.
وی همچنین با اشاره به گروه علوم مهندسی صنایع چوب و کاغذ اظهار کرد: این گروه نیز فعالیت‌هایی در منطقه مکران انجام داده و در حوزه سلولز می‌تواند با توجه به شرایط کشور و کمبود پوشش جنگلی، ظرفیت‌هایی را برای منطقه ایجاد کند.
بهره‌وری آب و کشاورزی هوشمند؛ ظرفیت دیگر دانشکدگان
دکتر عبدالمجید لیاقت، رئیس دانشکده دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی نیز با تشریح ظرفیت‌های این دانشکده گفت: دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی شامل چهار گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، ماشین‌های کشاورزی، مهندسی علوم خاک و مهندسی صنایع غذایی است.
وی افزود: این دانشکده همچنین مؤسسه‌ای تحت عنوان مؤسسه زیست‌محیطی آب و خاک دارد و پروژه‌های مختلفی را در سطح کشور اجرا کرده است؛ از جمله پروژه استفاده از فاضلاب‌های تصفیه‌شده برای اراضی کشاورزی که در استان البرز انجام شد و نشان داد می‌توان از پساب‌های تصفیه‌شده هم در اراضی زراعی و هم در باغ‌ها استفاده کرد.
رئیس دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی ادامه داد: در پروژه دیگری، پهنه‌بندی اراضی مناسب برای تولید زراعت چوب با استفاده از پساب‌های تصفیه‌شده انجام شد که این طرح در حال عملیاتی شدن است و استان‌های دیگر نیز برای اجرای چنین طرح‌هایی اعلام نیاز کرده‌اند.
وی با اشاره به فعالیت‌های دانشکده در حوزه بهره‌وری آب گفت: هسته بهره‌وری آب در دانشکده روی ارتقای بهره‌وری آب فعالیت می‌کند و پروژه‌هایی برای بررسی شکاف عملکرد و شکاف بهره‌وری در بخش کشاورزی انجام شده است.
دکتر لیاقت افزود: در پروژه‌ای با سازمان اتکا، مجموعه‌ای از کشت و صنعت‌ها در نقاط مختلف کشور مورد بررسی قرار گرفتند و شکاف عملکرد و بهره‌وری آنها استخراج و راهکارهایی برای بهبود این شاخص‌ها ارائه شد.
وی همچنین از فعالیت دانشکده در حوزه ارتقای بهره‌وری آب صنایع، بازچرخانی آب، ارزیابی زیست‌محیطی استان‌های کشور و آینده‌پژوهی خبر داد و گفت: گروه ماشین‌های کشاورزی و مجموعه دانشکده در زمینه هوشمندسازی کشاورزی فعالیت دارند و سامانه هوشمند آبیاری در مزرعه ایجاد شده است تا مشخص شود چه زمانی و به چه میزان باید آب در اختیار کشاورزی قرار گیرد.
رئیس دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی با اشاره به ظرفیت حوزه صنایع غذایی گفت: در حوزه صنایع غذایی نیز همکاران ما روی تکمیل زنجیره ارزش فعالیت‌های ارزشمندی انجام داده‌اند. این دانشکده حدود ۶۳ عضو هیئت علمی دارد که ۱۰ نفر از آنان در زمره ۱۰ درصد برتر ایران قرار دارند.
وی در پایان آمادگی دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی را برای مشارکت در ایجاد یک طرح الگویی در منطقه چابهار اعلام کرد.
اقتصاد دریامحور و توسعه سرمایه انسانی
دکتر دکتر امیر علم بیگی ، معاون علمی و فناوری دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی نیز با تشریح ظرفیت‌های این دانشکده اظهار کرد: دانشکده اقتصاد و توسعه سه گروه آموزشی اقتصاد کشاورزی، مدیریت و توسعه کشاورزی و ترویج و آموزش کشاورزی را پوشش می‌دهد.
وی افزود: در این دانشکده سه رکن اساسی در برنامه‌ریزی راهبردی مورد هدف‌گذاری قرار گرفته است؛ مدیریت انتقال فناوری و نوآوری، سرمایه‌گذاری و تحلیل‌های اقتصادی و حکمرانی. در حوزه اقتصاد دریامحور و اقتصاد زیستی نیز مطالعات مختلفی در حال انجام است.
معاون علمی و فناوری دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی ، توسعه منابع انسانی و توانمندسازی کشاورزان و بهره‌برداران منطقه را از دیگر محورهای فعالیت این دانشکده عنوان کرد و گفت: در حوزه‌هایی همچون ایجاد کمپین‌های رسانه‌ای، کارآفرینی روستایی، توانمندسازی جوامع روستایی، حکمرانی روستایی، حکمرانی دریایی و اقتصاد دریامحور، مطالعات و رساله‌های متعددی در دست انجام است.
وی ادامه داد: دانشکده دارای شش میز آینده‌پژوهی مرتبط با مسائل امنیت غذایی و زیستی است که در حوزه‌های مختلف آب، فناوری، نوآوری و توسعه منابع انسانی فعالیت می‌کنند.
دکترعلم بیگی از احداث خانه کارآفرینی روستایی خبر داد و گفت: این مجموعه با هدف پایش سطح کارآفرینی در مناطق روستایی بر اساس شاخص‌های مطرح‌شده از سوی سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) ایجاد خواهد شد.
وی همچنین بر آمادگی دانشکده برای فعالیت در حوزه طرح‌نویسی کسب‌وکار، ارائه مدل‌های کسب‌وکار، بهره‌برداری از منابع طبیعی، اقتصاد دریامحور، حکمرانی دریایی، تحلیل محیط کسب‌وکار منطقه و برنامه‌ریزی منطقه‌ای تأکید کرد.
در پایان تفاهم‌نامه همکاری میان دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران و سازمان منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی چابهار با هدف بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی، پژوهشی، آموزشی و اجرایی دو مجموعه و در راستای توسعه پایدار سواحل مکران، تقویت امنیت غذایی و زیستی، توسعه اقتصاد دریامحور و توانمندسازی جوامع محلی به امضا رسید.
نظر شما :