دکتر سعید امیری؛ استاد فرزانه و بنیان‌گذار مکتب نوین مهندسی چوب در دانشگاه تهران
از تدوین استاندارد ملی درجه‌بندی چوب تا پایه‌گذاری اقتصاد و مدیریت صنایع چوب و کاغذ؛ روایتی از زندگی علمی و منش حرفه‌ای چهره ماندگار دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی
به گزارش روابط عمومی دانشکدگان، دکتر سعید امیری (۱۳۱۷–۱۳۸۳)، استاد برجسته دانشگاه تهران، پژوهشگر، مدیر و چهره ماندگار علوم چوب و کاغذ کشور بود که با تلفیق دانش تخصصی، پژوهش‌های کاربردی، قانون‌مداری و اخلاق حرفه‌ای، نقشی مؤثر در توسعه آموزش و پژوهش مهندسی چوب در ایران ایفا کرد.
در تاریخ آموزش عالی ایران، برخی استادان فراتر از کارنامه علمی و شمار مقالات و مسئولیت‌های دانشگاهی، به بخشی از هویت علمی یک رشته تبدیل می‌شوند؛ استادانی که آثار علمی، شاگردان تربیت‌شده و بنیان‌های آموزشی و پژوهشی بر جای مانده از آنان، سال‌ها پس از درگذشتشان نیز مسیر یک حوزه علمی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. زنده‌یاد دکتر سعید امیری از جمله این چهره‌هاست که نام او با توسعه علوم و صنایع چوب و کاغذ و شکل‌گیری رویکردهای نوین مدیریتی در این حوزه پیوند خورده است.
مسیر علمی از اروپا تا دانشگاه تهران
دکتر سعید امیری در سال ۱۳۱۷ دیده به جهان گشود و مسیر تحصیلات عالی خود را در برخی از معتبرترین مراکز علمی اروپا دنبال کرد. تحصیل در دانشگاه BOKU وین در اتریش و دانشگاه گوتینگن آلمان، زمینه‌ای برای شکل‌گیری نگاه علمی و بین‌المللی او به حوزه جنگل‌داری و مهندسی چوب فراهم کرد.
بازگشت وی به ایران و پیوستن به هیئت علمی دانشگاه تهران، نقطه آغاز دوره‌ای اثرگذار در فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی و اجرایی او بود؛ دوره‌ای که طی آن تلاش کرد دانش تخصصی علوم چوب را از چارچوب مباحث نظری فراتر برده و آن را با نیازهای واقعی کشور و صنعت پیوند دهد.
استانداردسازی؛ گامی در جهت ساماندهی صنعت چوب ایران
یکی از اقدامات مهم دکتر امیری، مشارکت مؤثر در تدوین استاندارد ملی شماره ۱۲۷۵ در زمینه درجه‌بندی چوب ایران بود؛ اقدامی که از منظر علمی و صنعتی اهمیت ویژه‌ای داشت و به ایجاد چارچوبی منظم‌تر برای شناخت، ارزیابی و مبادلات چوب در کشور کمک کرد.
رویکرد دکتر امیری در این زمینه نشان می‌داد که پژوهش دانشگاهی را صرفاً تولید دانش نظری نمی‌دانست، بلکه بر کاربردی‌شدن دانش و پاسخگویی آن به نیازهای کشور تأکید داشت.
پایه‌گذاری رشته‌ای با نگاه به آینده صنعت
یکی دیگر از اقدامات ماندگار دکتر سعید امیری، توجه به خلأهای مدیریتی و اقتصادی در حوزه صنایع چوب و کاغذ بود. این نگاه در سال ۱۳۸۲ به تأسیس مقطع کارشناسی‌ارشد «اقتصاد و مدیریت صنایع چوب و کاغذ» در دانشگاه تهران منجر شد.
ایجاد این گرایش، بیانگر نگاه جامع دکتر امیری به صنعت چوب بود؛ نگاهی که توسعه این حوزه را تنها در گرو دانش فنی نمی‌دانست و بر ضرورت برخورداری از دانش اقتصادی، مدیریتی و برنامه‌ریزی نیز تأکید داشت.
این رویکرد را می‌توان یکی از جلوه‌های نگاه آینده‌نگرانه استاد دانست؛ نگاهی که تلاش می‌کرد میان دانشگاه، صنعت و نیازهای توسعه‌ای کشور پیوندی مؤثر ایجاد کند.
قانون‌مداری در کنار اخلاق حرفه‌ای
مرور خاطرات و نوشته‌های همکاران و شاگردان دکتر امیری، تصویری مشترک از شخصیتی علمی، قانون‌مدار و اخلاق‌مدار ارائه می‌دهد.
دکتر رفیقی در روایت خود از دکتر امیری، بر پایبندی جدی او به ضوابط آموزشی و حقوق دانشگاهی تأکید کرده و وی را استادی می‌داند که در اجرای مقررات، تحت تأثیر تعارفات و مصلحت‌اندیشی‌های مقطعی قرار نمی‌گرفت.
در عین حال، این قانون‌مداری با تواضع و فروتنی همراه بود؛ ویژگی‌ای که موجب شده بود دکتر امیری در میان همکاران و پیشکسوتان دانشگاه، شخصیتی متین و قابل اعتماد شناخته شود.
حمایت از استادان جوان و تقویت سرمایه انسانی دانشگاه
دکتر خادمی اسلام نیز در خاطرات خود، دکتر امیری را استادی همراه و پشتیبان برای اعضای جوان‌تر گروه معرفی می‌کند؛ استادی که تجربه‌های علمی خود را در اختیار همکاران قرار می‌داد و تلاش می‌کرد محیط گروه از فضای اعتماد، همکاری و تعامل علمی برخوردار باشد.
از این منظر، میراث دکتر امیری تنها در آثار علمی و اقدامات آموزشی او خلاصه نمی‌شود؛ بلکه بخشی از این میراث در تربیت نسل‌هایی از استادان و متخصصانی شکل گرفته است که از تجربه و منش علمی او تأثیر پذیرفته‌اند.
استقلال رأی و عدالت در تصمیم‌های علمی
در روایت دکتر آرین نیز یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های دکتر امیری، استقلال رأی و پایبندی به معیارهای علمی در تصمیم‌گیری‌های دانشگاهی عنوان شده است.
بر اساس این روایت، ارزیابی‌های علمی و تصمیم‌های او در شوراهای پژوهشی، متکی بر معیارهای تخصصی بود و ملاحظات شخصی و روابط فردی در قضاوت‌های علمی او جایگاهی نداشت.
چنین رویکردی، بخشی از همان اخلاق حرفه‌ای است که می‌تواند اعتماد علمی در محیط دانشگاه را تقویت کند و تصمیم‌گیری‌های پژوهشی را از مناسبات غیرعلمی دور نگه دارد.
استاد؛ فراتر از کلاس درس
دکتر سحاب حجازی نیز در بیان ویژگی‌های شخصیتی دکتر امیری، بر نحوه ارتباط او با دانشجویان تأکید دارد؛ استادی که با وجود جایگاه علمی و تخصصی خود، در برخورد با دانشجویان رفتاری متواضعانه و محترمانه داشت.
در نگاه شاگردان، کلاس درس دکتر امیری تنها محل انتقال مفاهیم تخصصی نبود؛ بلکه فرصتی برای آشنایی با اخلاق علمی، مسئولیت‌پذیری و احترام متقابل نیز به شمار می‌رفت.
همین پیوند میان آموزش تخصصی و تربیت حرفه‌ای، از ویژگی‌هایی است که جایگاه استاد را در حافظه شاگردان ماندگار کرده است.
روایت یک شاگرد؛ از حمایت تحصیلی تا شکل‌گیری یک مسیر علمی
دکتر عزیزی از شاگردان دکتر امیری نیز در روایت مکتوب خود، به نقش استاد در شکل‌گیری مسیر علمی و حرفه‌ای‌اش اشاره کرده است.
او توضیح می‌دهد که در سال ۱۳۶۴ و در شرایطی که هم‌زمان مسئولیت نظامی داشت، ادامه تحصیل و حضور منظم در کلاس‌ها برایش دشوار بود؛ اما حمایت و تشویق‌های دکتر امیری موجب شد مسیر تحصیلی خود را با جدیت بیشتری ادامه دهد و پروژه کارشناسی خود را نیز با راهنمایی ایشان انجام دهد.
این ارتباط علمی پس از پایان دوره کارشناسی ادامه یافت و با ورود وی به دوره کارشناسی‌ارشد، بار دیگر دکتر امیری به عنوان استاد راهنما در مسیر تحصیلات تکمیلی او حضور داشت.
به روایت دکتر عزیزی، توجه دکتر امیری به نیازهای صنعت و ضرورت پیوند مباحث مدیریتی با حوزه چوب و کاغذ، در نهایت به شکل‌گیری گرایش اقتصاد و مدیریت صنایع چوب و کاغذ در دانشگاه تهران انجامید؛ گرایشی که از جمله میراث‌های ماندگار نگاه توسعه‌محور این استاد به شمار می‌رود.
میراثی فراتر از یک کارنامه علمی
مرور زندگی علمی و روایت‌های به‌جامانده از همکاران و شاگردان دکتر سعید امیری نشان می‌دهد که جایگاه او را نمی‌توان تنها با عناوین علمی، مقالات یا مسئولیت‌های دانشگاهی توضیح داد.
او در دوره فعالیت خود تلاش کرد میان دانش تخصصی، پژوهش کاربردی، استانداردسازی، آموزش دانشگاهی، مدیریت و نیازهای صنعت ارتباط برقرار کند؛ رویکردی که در اقدامات علمی و آموزشی او، از تدوین استاندارد ملی درجه‌بندی چوب تا ایجاد گرایش اقتصاد و مدیریت صنایع چوب و کاغذ، قابل مشاهده است.
در کنار این کارنامه علمی، روایت همکاران و شاگردان از قانون‌مداری، سلامت حرفه‌ای، استقلال رأی، تواضع و حمایت از دانشجویان، تصویری از استادی ارائه می‌کند که برای او «دانش» از «اخلاق» جدا نبود.
زنده‌یاد دکتر سعید امیری در شهریور ماه ۱۴۰۵ چشم از جهان فروبست، اما آثار علمی، شاگردان و ساختارهای آموزشی و پژوهشی برآمده از اندیشه و تلاش او همچنان بخشی از میراث علمی دانشگاه تهران و حوزه علوم و صنایع چوب و کاغذ کشور است.
نام دکتر سعید امیری از این منظر، نه فقط به عنوان یک متخصص برجسته علوم چوب، بلکه به عنوان استادی اثرگذار در توسعه آموزش، پژوهش کاربردی و اخلاق حرفه‌ای دانشگاهی، در تاریخ علمی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران ماندگار شده است.
نظر شما :