در نشست هم افزایی دانشگاه علوم پزشکی با دانشکدگان کشاورزی ومنابع طبیعی مطرح شد؛
از نظارت بر سموم محصولات داخلی تا تجاری‌سازی فناوری‌های غذایی؛ مطالبه دانشگاه‌ها برای پیوند پژوهش و سلامت مردم
به گزارش روابط عمومی دانشکدگان،دکتر سیدهادی رضوی، مدیر گروه علوم و مهندسی صنایع غذایی دانشکدگان در نشست هم افزایی دانشگاه علوم پزشکی با دانشکدگان کشاورزی ومنابع طبیعی با تأکید بر ضرورت تمرکز دانشگاه‌ها بر حل مسائل واقعی صنعت غذا، تأمین افزودنی‌های مورد نیاز کشور را یکی از محورهای مهم همکاری مشترک دانست.
وی با اشاره به چالش‌های تأمین، واردات، کیفیت و قیمت تمام‌شده افزودنی‌های غذایی اظهار کرد: تأمین ارز، دشواری‌های واردات و مسائل مربوط به کیفیت و توزیع، از جمله مشکلاتی است که صنایع غذایی کشور با آن مواجه‌اند. از سوی دیگر، نمی‌توان انتظار داشت بخش خصوصی به‌تنهایی و بدون برخورداری از دانش فنی، زیرساخت آزمایشگاهی و امکانات تولیدی، همه این مسائل را برطرف کند.
دانشگاه باید پروژه را تا مرحله تولید و تجاری‌سازی دنبال کند
رضوی با بیان اینکه دانشگاه‌ها باید در مسیر رفع این موانع نقش فعال‌تری ایفا کنند، افزود: هدف ما این است که بر موضوعاتی متمرکز شویم که قابلیت تجاری‌سازی دارند، به اقتصاد کشور کمک می‌کنند و می‌توانند یک نیاز واقعی را برطرف سازند. پژوهش زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که پروژه از مرحله تعریف و تدوین پروپوزال فراتر برود و تا دستیابی به محصول و فراهم‌شدن زمینه سرمایه‌گذاری و تولید دنبال شود.
مدیر گروه علوم و مهندسی صنایع غذایی دانشکدگان با تأکید بر ضرورت نهادینه‌شدن این رویکرد تصریح کرد: دانشگاه بستر مناسبی برای توسعه فناوری است و دانشجویان نیز با هدایت استادان می‌توانند در این مسیر نقش مؤثری داشته باشند. شناسایی مسائل حیاتی صنعت، توسعه دانش فنی و آماده‌سازی نتایج برای ورود به مرحله تولید، از مسئولیت‌هایی است که دانشگاه می‌تواند بر عهده بگیرد.
وی با اشاره به ظرفیت‌های پژوهشی گروه علوم و مهندسی صنایع غذایی در زمینه ترکیبات زیست‌فعال و پپتیدها گفت: برخی ترکیبات طبیعی از نظر علمی قابلیت بررسی برای کاربردهای سلامت‌محور را دارند؛ اما برای تبدیل این ظرفیت‌ها به محصولات قابل استفاده، باید مطالعات تخصصی، ارزیابی‌های لازم و هماهنگی با مراجع مسئول انجام شود.
رضوی نزدیکی جغرافیایی و ارتباط مستقیم با دانشگاه علوم پزشکی البرز را فرصتی برای تسریع این فرآیند دانست و تأکید کرد: با تعریف پروژه‌های مشترک و پیگیری آن‌ها تا مراحل نهایی، می‌توان نیازهای کشور را هدفمندتر پاسخ داد و از هدررفت زمان و منابع در طرح‌هایی که بدون پشتوانه فنی و برنامه اجرایی وارد مسیر تولید می‌شوند، جلوگیری کرد.
دکتر آرمین توحیدی: جایزه ملی امنیت غذایی و سلامت تعریف شود
دکتر توحیدی، رئیس اداره امور پژوهشی و ارتباط با صنعت و جامعه دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، با اشاره به ظرفیت‌های علمی دو دانشگاه، پیشنهادهایی برای تبدیل همکاری‌های مشترک به برنامه‌های اجرایی ارائه کرد.
وی با بیان اینکه توسعه فناوری در حوزه غذا از مأموریت‌های مهم دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی است، اظهار کرد: معاونت پژوهشی می‌تواند با فراهم‌کردن بستر همکاری‌های بین‌دانشگاهی و حمایت از طرح‌های مشترک، زمینه استفاده مؤثرتر از توان علمی استادان و پژوهشگران را فراهم کند.
توحیدی پیشنهاد داد سازوکاری برای حمایت مالی مشترک از طرح‌های پژوهشی دو دانشگاه ایجاد شود تا پژوهشگران بتوانند مسائل اولویت‌دار حوزه امنیت غذایی و سلامت را در قالب پروژه‌های مشترک دنبال کنند.
وی همچنین با تأکید بر ضرورت برجسته‌شدن پژوهش‌های کاربردی در این حوزه افزود: پیشنهاد می‌شود جایزه‌ای مشترک در زمینه امنیت غذایی و سلامت تعریف شود تا پژوهشگران و اعضای هیئت علمی برگزیده در این عرصه مورد حمایت و تقدیر قرار گیرند. چنین جایزه‌ای می‌تواند در کنار جشنواره‌های پژوهشی موجود، انگیزه بیشتری برای توسعه تحقیقات مسئله‌محور ایجاد کند.
رئیس اداره امور پژوهشی و ارتباط با صنعت و جامعه دانشکدگان در بخش دیگری از سخنان خود، ارتقای آگاهی عمومی درباره کیفیت و ارزش تغذیه‌ای مواد غذایی را ضروری دانست و گفت: توجه به شیوه تولید، ترکیبات و آثار مصرف مواد غذایی بر سلامت، باید در سیاست‌گذاری‌های این حوزه جایگاه جدی‌تری داشته باشد.
وی با اشاره به موضوعاتی مانند مصرف شیر، تخم‌مرغ و فرآورده‌های زنبورعسل، بر ضرورت بررسی علمی ظرفیت‌های تغذیه‌ای این محصولات تأکید کرد و افزود: دانشگاه‌ها می‌توانند در شناسایی و معرفی ظرفیت‌های سلامت‌محور مواد غذایی، اصلاح برداشت‌های نادرست و توسعه محصولات متناسب با نیازهای جامعه نقش‌آفرین باشند.
توحیدی همچنین سامان‌دهی ادعاهای مربوط به محصولات موسوم به ارگانیک را ضروری دانست و خاطرنشان کرد: استفاده از عنوان ارگانیک باید بر اساس ضوابط و استانداردهای معتبر باشد تا حقوق مصرف‌کنندگان حفظ شود و امکان تشخیص محصولات برخوردار از تأییدیه‌های لازم برای مردم فراهم آید.
وی با اعلام آمادگی گروه علوم دامی برای همکاری در تولید برخی نیازهای آزمایشگاهی و توسعه پژوهش‌های مرتبط با پروبیوتیک‌ها، زالو و سایر ظرفیت‌های زیستی، بر ضرورت پیوند پژوهش، فناوری و سرمایه‌گذاری برای تجاری‌سازی دستاوردهای دانشگاهی تأکید کرد.
دکتر طلایی: کنترل سلامت محصولات کشاورزی و مقابله با مقاومت آنتی‌میکروبی جدی گرفته شود
دکتررضاطلایی، معاون اداری و مالی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران و استاد گروه گیاه‌پزشکی، با تأکید بر پیوستگی سلامت گیاه، غذا و جامعه، ظرفیت‌های همکاری دو دانشگاه را فراتر از موضوعات متداول صنایع غذایی دانست.
وی با اشاره به ضرورت ارزیابی کیفیت محصولات کشاورزی اظهار کرد: صرف تولید محصول با ظاهر مناسب، تضمین‌کننده سلامت آن نیست و باید شیوه کشت، نحوه مصرف نهاده‌ها و میزان باقی‌مانده مواد شیمیایی نیز به‌صورت علمی بررسی شود. بنابراین، تعامل متخصصان کشاورزی و پزشکی می‌تواند در تدوین دستورالعمل‌های کاربردی برای تولید و عرضه محصولات سالم نقش مهمی داشته باشد.
طلایی یکی دیگر از محورهای قابل پیگیری را کنترل بیماری‌های منتقل‌شونده به‌وسیله بندپایان عنوان کرد و گفت: استفاده از عوامل زیستی بیماری‌زای حشرات، از جمله برخی قارچ‌های مؤثر بر ناقلان بیماری، از زمینه‌هایی است که می‌توان با همکاری متخصصان دو دانشگاه توسعه داد.
وی همچنین به ظرفیت پژوهش درباره ترکیبات ضدمیکروبی استخراج‌شده از حشرات اشاره کرد و افزود: در شرایطی که مقاومت آنتی‌بیوتیکی به یکی از چالش‌های مهم سلامت در جهان تبدیل شده است، شناسایی و بررسی ترکیبات جدید می‌تواند زمینه‌ای برای مطالعات تکمیلی و ارزیابی‌های پیش‌بالینی و بالینی فراهم کند.
استاد گروه گیاه‌پزشکی دانشکدگان با تأکید بر اهمیت پایش سموم و آلاینده‌ها در محصولات کشاورزی، خاطرنشان کرد: شناسایی ترکیبات باقی‌مانده، ارزیابی خطرات و تدوین دستورالعمل‌های مبتنی بر شواهد علمی باید به‌عنوان بخشی از برنامه‌های مشترک دنبال شود.
وی با اشاره به تفاوت میان مفهوم محصول سالم و محصول ارگانیک تصریح کرد: استفاده از این عناوین باید بر اساس تعریف‌های دقیق و معیارهای معتبر صورت گیرد؛ چراکه ارزیابی سلامت محصول و تأیید شیوه تولید آن، موضوعاتی مرتبط اما متمایز هستند.
دکتر پالیزبان: همکاری دو دانشگاه باید به حل مسائل ملی منجر شود
دکتر پالیزبان رئیس حوزه ریاست ، رئیس حوزه ریاست دانشگاه علوم پزشکی البرز، با اشاره به مذاکرات مقدماتی انجام‌شده میان مسئولان دو مجموعه، این نشست را فرصتی برای عملیاتی‌کردن ظرفیت‌های مشترک دانست.
وی اظهار کرد: گفت‌وگوهای پیشین میان دکتر موسوی و دکتر صیادی زمینه برگزاری این نشست را فراهم کرد و حضور استادان و متخصصان دو دانشگاه می‌تواند به شکل‌گیری همکاری‌های مؤثر منجر شود.
پالیزبان با تأکید بر اینکه همکاری‌های مشترک نباید به سطح استان محدود بماند، افزود: با استفاده از توان علمی دانشگاه تهران و دانشگاه علوم پزشکی البرز، امکان تعریف طرح‌هایی وجود دارد که علاوه بر پاسخ‌گویی به نیازهای استان، قابلیت الگوسازی برای سایر مناطق کشور را نیز داشته باشند.
وی خاطرنشان کرد: اگر نتیجه این هم‌افزایی، حل حتی یکی از مسائل اساسی کشور باشد، می‌توان گفت این همکاری به هدف خود رسیده است؛ ازاین‌رو، ضروری است ظرفیت‌های موجود به برنامه‌های مشخص و قابل اجرا تبدیل شوند.
دکتر دهقان‌نیری: کارگروه مشترک پژوهشی در اولویت قرار گیرد
دکتر دهقان‌نیری، معاونت پژوهشی و تحقیقاتی دانشگاه علوم پزشکی استان البرز، با تأکید بر اهمیت پیشگیری در نظام سلامت، همکاری بین‌رشته‌ای را لازمه حل مسائل مرتبط با غذا، محیط زیست و بیماری‌ها دانست.
وی اظهار کرد: بخش مهمی از مسائل سلامت، از جمله پیشگیری از بیماری‌ها، با کیفیت تغذیه، شرایط محیط زندگی و میزان مواجهه با آلاینده‌ها ارتباط دارد؛ بنابراین، پرداختن به این مسائل بدون مشارکت متخصصان رشته‌های مختلف امکان‌پذیر نیست.
دهقان‌نیری با اشاره به ظرفیت مراکز تحقیقاتی دانشگاه علوم پزشکی البرز افزود: حوزه‌هایی مانند پیشگیری از سرطان، بیماری‌های مرتبط با آلودگی‌های محیطی و سایر مسائل سلامت، زمینه‌های مناسبی برای تعریف پروژه‌های مشترک با دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران هستند.
معاون پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی البرز پیشنهاد کرد در نخستین فرصت، کارگروهی مشترک با حضور نمایندگان پژوهشی دو مجموعه تشکیل شود تا ظرفیت‌ها، اولویت‌ها و موضوعات قابل اجرا شناسایی و برای آن‌ها برنامه‌ریزی شود.
وی همچنین از پیشنهاد تعریف جایزه مشترک در حوزه امنیت غذایی و سلامت استقبال کرد و خواستار بررسی امکان اجرای آن در هفته پژوهش پیش‌رو شد.
خانم دکتر لطفی: پایان‌نامه‌ها و آموزش‌های تخصصی به نیازهای واقعی کشور متصل شوند
خانم دکتر لطفی، معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی البرز، با تأکید بر ضرورت تبدیل تعاملات دانشگاهی به همکاری‌های پایدار، استفاده از ظرفیت‌های آموزشی، پژوهشی و دانشجویی دو مجموعه را یکی از مسیرهای اصلی دستیابی به نتایج کاربردی عنوان کرد.
وی اظهار کرد: برای شکل‌گیری همکاری ماندگار، علاوه بر تعریف پروژه‌های مشترک، لازم است زمینه استفاده از ظرفیت اعضای هیئت علمی، دانشجویان و مراکز تحقیقاتی دو دانشگاه فراهم شود. تفاهم‌نامه نیز می‌تواند چارچوب این همکاری‌ها را مشخص کند، اما ارزش واقعی آن به اقداماتی بستگی دارد که در عمل انجام می‌شود.
لطفی با اشاره به برنامه دانشگاه علوم پزشکی البرز برای راه‌اندازی رشته کارشناسی ارشد بهداشت مواد غذایی افزود: همکاری با دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران می‌تواند در توسعه این رشته، تبادل تجربه‌های تخصصی و تعریف پایان‌نامه‌های مشترک نقش مؤثری داشته باشد.
وی همچنین با اشاره به ظرفیت دانشکده داروسازی و رشته‌های مرتبط با فناوری پزشکی، بر ضرورت توسعه دوره‌های بازآموزی، آموزش‌های مهارتی و فعالیت‌های کارآفرینانه در حوزه سلامت و امنیت غذایی تأکید کرد.
معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی البرز خاطرنشان کرد: می‌توان با تعیین اولویت‌های مشترک، پایان‌نامه‌ها و پروژه‌های دانشجویی را به سمت مسائل واقعی جامعه هدایت کرد و از ظرفیت‌های دو دانشگاه در حوزه المپیادهای دانشجویی، کارآفرینی و توسعه فناوری‌های سلامت‌محور بهره گرفت.
دکتر دائی : نظارت بر سلامت محصولات داخلی تقویت شود
خانم دکتر دائی معاون حوزه غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی نیز با اشاره به تجربه‌های اجرایی در زمینه ارزیابی محصولات غذایی، بر ضرورت ایجاد سازوکاری یکپارچه برای پیوند پژوهش‌های دانشگاهی با فرآیندهای نظارتی و اجرایی تأکید کرد.
وی اظهار کرد: یکی از مسائل قابل توجه این است که محصولات کشاورزی صادراتی باید آزمایش‌های مرتبط با باقی‌مانده سموم را پشت سر بگذارند، اما لازم است سازوکارهای مؤثر و متناسبی نیز برای پایش سلامت محصولاتی که در بازار داخلی عرضه می‌شوند، وجود داشته باشد.
این مسئول حوزه غذا و دارو افزود: توسعه یک طرح علمی برای بررسی باقی‌مانده سموم در محصولات مصرفی داخل کشور، می‌تواند اقدامی مهم در جهت حفاظت از سلامت مردم باشد و در صورت دستیابی به نتایج معتبر، قابلیت توسعه در سطح ملی را خواهد داشت.
وی با اشاره به مشکلات موجود در ارزیابی ادعاهای سلامت‌محور صنایع غذایی تصریح کرد: ادعاهای تولیدکنندگان درباره آثار سلامت‌محور محصولات باید پشتوانه علمی داشته باشند. دانشگاه‌ها می‌توانند با انجام مطالعات معتبر، زمینه ارزیابی این ادعاها و ارائه شواهد لازم به مراجع مسئول را فراهم کنند.
این مسئول همچنین بر ضرورت بازنگری علمی در برخی استانداردهای غذایی و توجه به ویژگی‌های رژیم غذایی جامعه ایرانی تأکید کرد و گفت: نتایج مطالعات انجام‌شده در سایر کشورها لزوماً بدون بررسی و بومی‌سازی برای جمعیت ایران قابل استفاده نیست؛ ازاین‌رو، همکاری دانشگاه‌ها برای تولید شواهد متناسب با شرایط تغذیه‌ای کشور می‌تواند به اصلاح فرآیندهای ارزیابی و تصمیم‌گیری کمک کند.
خانم دکتر عطایی: همکاری‌های پیشین داروسازی و منابع طبیعی توسعه یابد
خانم دکتر عطائی رئیس دانشکده داروشازی دانشگاه علوم پزشکی البرز، با اشاره به سابقه همکاری میان دانشکده داروسازی و مجموعه منابع طبیعی دانشگاه تهران، بر ضرورت تداوم و گسترش این ارتباطات در قالب پروژه‌های کاربردی و ملی تأکید کرد.
وی اظهار کرد: پیش‌تر تفاهم‌نامه‌ای میان مجموعه‌های مرتبط با داروسازی و منابع طبیعی منعقد شده بود که از نتایج آن می‌توان به تدوین کتاب «راهنمای بالینی جانوران زهرآگین ایران» با مشارکت دکتر کابلی، دکتر احمدیان و تعدادی از پژوهشگران اشاره کرد. این تجربه نشان می‌دهد که همکاری میان حوزه‌های تخصصی می‌تواند به تولید آثار علمی ارزشمند منجر شود.
عطائی با اشاره به دیگر فعالیت‌های مشترک، از جمله بازدیدهای علمی، برنامه‌های آموزشی تخصصی و پایان‌نامه‌های مرتبط با ترکیبات طبیعی، به پژوهش‌هایی در زمینه جلبک‌ها و بررسی اثرات ضددیابتی برخی ترکیبات اشاره کرد.
وی افزود: در برخی از این مطالعات، ترکیبات طبیعی پس از بررسی‌های اولیه آزمایشگاهی، برای بهبود ویژگی‌هایی مانند پایداری مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. این تجربه‌ها می‌تواند زمینه‌ای برای تعریف پروژه‌های گسترده‌تر با هدف تبدیل دانش به فناوری باشد.
رئیس دانشکده داروشازی دانشگاه علوم پزشکی البرز تأکید کرد: در ادامه همکاری‌ها، بهتر است تمرکز از فعالیت‌های پراکنده و محدود به پایان‌نامه‌ها فراتر برود و پروژه‌هایی تعریف شود که نتایج آن‌ها قابلیت توسعه در سطح ملی و پاسخ‌گویی به نیازهای جامعه را داشته باشد.
تفاهم‌نامه مشترک؛ آغاز مسیر اجرایی همکاری‌ها
در جمع‌بندی مباحث مطرح‌شده در این نشست، بر ضرورت شناسایی دقیق ظرفیت‌های دو دانشگاه، تعیین اولویت‌های پژوهشی، تشکیل کارگروه مشترک، تعریف پروژه‌های مسئله‌محور و تدوین چارچوب همکاری‌های آموزشی و پژوهشی تأکید شد.
از جمله پیشنهادهای مطرح‌شده می‌توان به ایجاد سازوکار حمایت مالی از طرح‌های مشترک، تعریف جایزه علمی در حوزه امنیت غذایی و سلامت، توسعه پایان‌نامه‌های مشترک، برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی، بازنگری علمی در برخی استانداردهای غذایی، تقویت پایش سلامت محصولات کشاورزی و حمایت از تجاری‌سازی دستاوردهای فناورانه اشاره کرد.
مجموع دیدگاه‌های مطرح‌شده نشان می‌دهد که محور اصلی همکاری دو دانشگاه، ایجاد ارتباط مؤثر میان پژوهش، نظارت، آموزش، صنعت و سلامت عمومی است؛ مسیری که تحقق آن مستلزم تعیین مسئولیت‌های مشخص، زمان‌بندی اجرایی، تأمین منابع و ارزیابی مستمر نتایج خواهد بود.
انتظار می‌رود با پیگیری پیشنهادهای مطرح‌شده و تدوین برنامه‌ای مشترک، این نشست به نقطه آغاز همکاری‌های عملی و قابل سنجش تبدیل شود؛ همکاری‌هایی که بتوانند از ارتقای سلامت مواد غذایی و کاهش وابستگی به واردات مواد اولیه تا توسعه فناوری‌های دارویی و افزایش ارزش افزوده منابع کشاورزی کشور را پوشش دهند.
نظر شما :