عضو هیئت گروه علوم و مهندسی خاک دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران: ظرفیت افزایش سهبرابری تولید در دیمزارها وجود دارد / آینده کشاورزی کشور در گرو احیای خاک است
به گزارش روابط عمومی روابط عمومی دانشکدگان، عضو هیئت گروه علوم و مهندسی خاک دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران در میزگرد تخصصی «علم در خدمت غذا، سلامت و محیطزیست؛ رویکرد صلح و توسعه آینده» با تأکید بر لزوم چرخش راهبردی از تمرکز صرف بر کشتهای آبی پرمصرف به سمت توسعه اراضی دیم تصریح کرد که با پیادهسازی اصول کشاورزی حفاظتی و اصلاح ساختار فیزیکی و زیستی خاک، ظرفیت افزایش تولید در دیمزارهای کشور دستکم تا سه برابر وجود دارد و این راهبرد، مطمئنترین مسیر برای کاهش فشار بحرانی بر سفرههای آب زیرزمینی است.
منوچهر گرجی در میزگرد تخصصی «علم در خدمت غذا، سلامت و محیطزیست؛ رویکرد صلح و توسعه آینده» اظهار کرد: در سالهای گذشته تمرکز زیادی بر توسعه کشت آبی داشتهایم و همین موضوع فشار بر منابع آب کشور را افزایش داده است؛ در حالی که وسعت دیمزارها بیشتر از اراضی آبی است و ظرفیت قابل توجهی برای افزایش تولید در این بخش وجود دارد.
وی با اشاره به تجربه حدود ۲۰ ساله فعالیتهای تحقیقاتی در زمینه دیمزارها افزود: مطالعات انجامشده در مرکز تحقیقات، با تلاش پژوهشگرانی از جمله دکتر چگینی، ظرفیت بالای این اراضی را نشان داد و همین موضوع زمینهساز شکلگیری طرح جهش تولید در دیمزارها شد.
گرجی با اشاره به اقدامات انجامشده در قالب این طرح ادامه داد: در برخی مناطق، دستگاهها و تجهیزات مورد نیاز وارد و روشهای جدید به کشاورزان آموزش داده شد، اما در بخشهایی نیز به جای نهادینه کردن روشهای صحیح تولید، بیشتر بر پرداخت تسهیلات و هزینههای بیمه تمرکز شد؛ در حالی که هدف اصلی باید تغییر پایدار شیوههای کشاورزی باشد.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه کشاورزی جهان به سمت کشاورزی اکولوژیک و پایدار حرکت میکند، گفت: کشاورزی ارگانیک، کمنهاده و دقیق از جمله رویکردهایی هستند که در چارچوب کشاورزی پایدار قرار میگیرند و هر کدام مصادیق و روشهای خاص خود را دارند. در این میان، تولید محصول سالم نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
وی توسعه کشاورزی حفاظتی در دیمزارها را یکی از راهکارهای مهم افزایش تولید دانست و اظهار کرد: اصلاح وضعیت خاک و بهبود ظرفیت نگهداری آب در آن، فرایندی کوتاهمدت نیست و برای دستیابی به نتایج پایدار باید چندین سال روی آن کار کرد؛ با این حال، تجربهها نشان داده است که حتی پس از دو تا سه سال اجرای این روشها نیز میتوان آثار مثبت آن را در تولید مشاهده کرد.
گرجی با اشاره به تفاوت شرایط کشاورزی در کشورهای مختلف بیان کرد: بخش عمده اراضی کشاورزی جهان دیم است و تنها حدود ۱۶ درصد از اراضی کشاورزی دنیا آبیاری میشود. البته شرایط دیمزارها در مناطق مختلف متفاوت است و در برخی کشورها میزان بارندگی به اندازهای است که کشاورزان بیشتر با مسئله دفع آب اضافی و زهکشی زمین مواجه هستند.
وی افزود: در ایران نیز دیمزارها ظرفیت بالایی دارند و به اعتقاد من، آینده کشاورزی پایدار کشور بیش از آنکه در توسعه کشت آبی باشد، به بهبود و احیای دیمزارها وابسته است. منظور از این موضوع، دیمزارهای کمبازده و رهاشده کنونی نیست، بلکه باید با اصلاح خاک، مدیریت رطوبت و اجرای روشهای حفاظتی، ظرفیت تولید این اراضی را افزایش داد.
این عضو هیئت علمی با اشاره به تجربه اجرای روشهای حفاظتی در برخی مناطق کشور گفت: در مواردی در استان کرمانشاه، با وجود اینکه پس از عید نوروز بارندگی بسیار محدودی در حد حدود هشت میلیمتر ثبت شده بود، محصول قابل برداشت به دست آمد؛ زیرا بارندگیهای پیش از نوروز در خاک حفظ شده بود. این تجربه نشان میدهد که حتی پس از دو تا سه سال اجرای روشهای اصلاحی، بهبود وضعیت خاک میتواند به حفظ رطوبت و تداوم تولید کمک کند.
گرجی تأکید کرد: اگر این روشها به صورت مستمر و در یک دوره حدود ۱۰ ساله دنبال شوند، میتوان به پایداری بیشتر تولید در دیمزارها امیدوار بود؛ در مقابل، پایداری کشاورزی آبی در بسیاری از مناطق به دلیل فشار بر منابع آب با چالش مواجه شده است.


نظر شما :