عضو هیئت علمی گروه آبیاری و آبادانی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران: دادههای معتبر، مسیر مناقشات آبی را از اتهامزنی به گفتوگوی سازنده تغییر میدهند
به گزارش روابط عمومی دانشکدگان، عضو هیئت علمی گروه آبیاری و آبادانی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران: با تأکید بر نقش دادههای علمی در مدیریت منابع آب گفت: تولید و انتشار دادههای قابل اعتماد، تصمیمگیری مبتنی بر شواهد و تقویت همکاریهای میانرشتهای و فرامرزی میتواند اختلافات آبی را از مسیر حدس و اتهامزنی به سمت گفتوگویی سازنده و راهحلهایی قابل سنجش هدایت کند.
عاطفه پرورش ریزی، عضو هیئت علمی گروه مهندسی آب دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، در میزگرد تخصصی «علم در خدمت غذا، سلامت و محیطزیست؛ رویکرد صلح و توسعه آینده» که به مناسبت روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه در دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران برگزار شد، با اشاره به موضوع امسال این مناسبت با عنوان «ایجاد زمینههای مشترک از طریق دیپلماسی علمی» اظهار کرد: دیپلماسی علمی سه جنبه دارد؛ علم برای دیپلماسی، دیپلماسی برای علم و علم در دیپلماسی. در جنبه نخست، از همکاریهای علمی برای بهبود روابط کشورها استفاده میشود؛ در جنبه دوم، همکاریهای بینالمللی به اجرای پروژههای بزرگ علمی کمک میکند و در جنبه سوم، شواهد علمی مبنای تصمیمگیری و مواجهه با چالشهایی مانند تغییر اقلیم قرار میگیرد.

وی علوم آب و محیطزیست را از روشنترین نمونههای ارتباط دانش با صلح و توسعه دانست و گفت: رودخانهها، تالابها، خاک و هوا بنیانهای معیشت و سلامت جوامع هستند و هیچ جامعهای در محیطی تخریبشده، با دسترسی ناعادلانه به آب و خاک و نگرانی دائمی درباره امنیت غذایی، نمیتواند به صلح و توسعه دست پیدا کند.
این عضو هیئت علمی با بیان اینکه آب و خاک به مرزهای سیاسی محدود نمیشوند، افزود: در مدیریت آب کشور نیز بهتدریج این ضرورت مورد توجه قرار گرفت که مدیریت منابع باید به جای مرزبندیهای استانی، در سطح حوزههای آبریز انجام شود. در گام بعدی نیز هماهنگی میان کشورها برای مدیریت منابع آب مشترک ضرورت دارد.
پرورشریزی با اشاره به وجود حوزههای آبریز فرامرزی در کشور، از جمله حوزه ارس و منابع آب مشترک با عراق و افغانستان، اظهار کرد: طرحهایی مانند پروژه آبهای مرزی و همچنین مسائل مربوط به اقدامات کشورهای بالادست، از جمله ترکیه، میتواند بر تأمین آب کشاورزی و نیازهای زیستمحیطی اثر بگذارد. این مسائل با همکاریهای بینالمللی و درک مشترک از واقعیتها قابل پیگیری و حل است.
وی تولید دادههای معتبر را یکی از پایههای اصلی تصمیمگیری در حوزه آب و محیطزیست برشمرد و گفت: در سالهای گذشته توجه کافی به تولید داده وجود نداشته و در بسیاری از موارد تصمیمگیریها بر مبنای دادههای قابل اتکا انجام نمیشده است؛ در حالی که امروز میدانیم دسترسی به دادههای دقیق و قابل اعتماد میتواند کیفیت تصمیمگیری را افزایش دهد و امکان بهاشتراکگذاری اطلاعات با کشورهای منطقه و همسایگان را فراهم کند.
این عضو هیئت علمی، شفافیت را از عوامل کاهش نابرابری و تقویت عدالت اجتماعی دانست و افزود: تولید داده و تصمیمگیری علمی مبتنی بر آمار و شواهد، بهویژه در حوزه آب و محیطزیست، میتواند زمینهساز صلح و توسعه پایدار باشد. حکمرانی داده نیز در همین مسیر اهمیت دارد و باید تلاش شود تصمیمها بر اساس شواهد منطقی و دادههای متقن اتخاذ شوند.
رئیس کتابخانه مرکزی دانشکدگان با اشاره به آمارهای جهانی حوزه آب گفت: بر اساس آمارهای سال ۲۰۲۲، حدود ۲.۲ میلیارد نفر در جهان به خدمات آب آشامیدنی دسترسی نداشتند و بهطور متوسط حدود ۷۲ درصد آب شیرین جهان در بخش کشاورزی مصرف میشود. این ارقام صرفاً آمار نیستند و موضوعاتی مانند سلامت انسان، امنیت غذایی، فرصتهای اقتصادی و نابرابریهای اجتماعی را در خود دارند.

وی اندازهگیری دقیق جریان رودخانهها، پایش آبخوانها، ارزیابی کیفیت آب، پیشبینی خشکسالی و سیلاب و مدلسازی گزینههای تخصیص آب به بخشهای مختلف را از جمله ظرفیتهای علوم آب برای ایجاد درک مشترک از مسائل دانست و اظهار کرد: این ابزارها میتوانند به ذینفعان، از ساکنان دو شهر و دو استان گرفته تا کشورهای مختلف، کمک کنند تا درباره زمان وقوع خشکسالی و سیلاب یا طرحهای انتقال آب، بر اساس دادههای معتبر و قابل راستیآزمایی گفتوگو کنند.
این عضو هیئت علمی تأکید کرد: علم بهتنهایی نمیتواند اختلافات را حل کند و به صلح منجر شود، اما میتواند گفتوگوها را از سطح حدس و اتهامزنی به سمت راهحلهای قابل سنجش هدایت کند.
وی برای تشریح این موضوع به مناقشات حوزه زایندهرود میان استانهای چهارمحال و بختیاری، اصفهان و یزد اشاره کرد و گفت: با افزایش تنشهای اجتماعی و طرح ادعاهای مختلف درباره برداشت آب، ضرورت تولید دادههای دقیق بیش از گذشته احساس شد.
رئیس کتابخانه مرکزی دانشکدگان افزود: اکنون با استفاده از تصاویر ماهوارهای، برداشت خودکار دادهها و پایش منابع آب زیرزمینی میتوان اطلاعات روشنتری درباره محل و زمان برداشت آب و نحوه مصرف آن به دست آورد.
وی ادامه داد: وقتی دادههای علمی در اختیار باشد، امکان گفتوگو میان مردم، مسئولان و نمایندگان مجلس فراهم میشود و طرفهای مختلف میتوانند درباره واقعیتهای موجود بحث کنند و به توافقهایی دست یابند.
پرورشریزی در جمعبندی سخنان خود، تولید و انتشار دادههای قابل اعتماد و در دسترس، تصمیمگیری مبتنی بر شواهد، ارزیابی شفاف پیامدها، مشارکت واقعی جوامع محلی و گروههای کمتر برخوردار از امکان حضور در فرایند تصمیمگیری، تقویت همکاریهای میانرشتهای و فرامرزی و حفاظت از اکوسیستمها به عنوان سرمایه مشترک نسل حاضر و آینده را از مسیرهای نقشآفرینی علوم آب و محیطزیست در تحقق صلح و توسعه پایدار برشمرد.


نظر شما :